Veysel Karani

Veysel Karani (Arapça: Uwais al-Qarni), İslam geleneğinde 7. yüzyılda yaşadığı kabul edilen mütevazı ve derin manevi niteliğe sahip bir şahsiyettir. Kaynaklardaki anlatılara göre Peygamber Muhammed ile şahsen karşılaşmamış olmasına karşın, onun ahlâkı, aileye bağlılığı ve ibadet hayatı nedeniyle Peygamber tarafından övülmüştür. Bu övgü, sonraki kuşaklarda Üveys’in manevî statüsünü pekiştirmiş ve onu hem Sünnî hem de bazı Şii anlatılarda saygıyla anılan bir figür haline getirmiştir. Üveys el-Karânî’nin hayatına dair bilgiler büyük ölçüde hadisler, erken dönem tabakat ve menkıbe literatüründen gelir; bu yüzden ayrıntılar ve tarihsel kesinlik noktasında farklılıklar bulunur. En belirgin etkilerinden biri, onun adının tasavvuf geleneğinde “üveysî” kavramını doğurmasıdır: fiziksel bir usta-şeki̇linde teslim olmayan, doğrudan manevi ilham veya irşad yoluyla bağlantı kuran mürid tasavvuru. Bu sebeple Üveys, özellikle bazı sufi tarikatlar ve mistik yazarlar tarafından örnek bir zühd ve bağlılık modeli olarak gösterilmiştir. Yerel rivayetler ve türbeler, İslam dünyasının farklı bölgelerinde Üveys’e atfedilen saygının somutlanmış biçimleri olarak varlığını sürdürmüştür.