Ziya Gökalp
1876 - 1924
Ziya Gökalp (1876–1924), Osmanlı son döneminde doğmuş, Türkiye Cumhuriyeti’nin düşünsel temellerinin şekillenmesinde etkili olmuş sosyolog, yazar, şair ve ideologdur. Diyarbakır doğumlu olan Gökalp, toplumsal dönüşüm, uluslaşma ve kültürel modernizasyon konularında kuramsal katkılar yapmış; Türk milliyetçiliğinin ilk sistematik savunucularından biri olarak tanınmıştır. Edebî ve düşünsel üretiminde tarih, dil ve kültürün ulus inşasındaki rolünü vurgulamış, eğitim ve toplumsal bütünleşme üzerine fikirler geliştirmiştir. Gökalp’in en bilinen eserleri arasında Türkçülüğün Esasları ve Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak gibi yazıları yer alır; bu metinler yeni Türkiye’nin ideolojik tartışmalarında etkili olmuş ve Cumhuriyet dönemi reformlarına entelektüel zemin sağlamıştır. Aynı zamanda şiir ve kültür tarihi alanlarında da üretken olan Gökalp, hem akademik hem de kamuoyuna yönelik yazılarıyla tanınır. Mirası, Türkiye’de milliyetçilik, modernleşme ve kültür-siyaset ilişkilerini inceleyen araştırmalarda hâlâ yoğun olarak tartışılmakta ve çeşitli yönleriyle değerlendirilmektedır.
Sözler (17)
"Ben, sen yokuz, biz varız,Hem Ogan, hem kullarız "Biz" demek, "bir" demektir,Ben, sen ona taparız!"
"Ümit, benim ruhumun zarurî ihtiyaçlarındandır. Bir nebat nasıl gıdasız, havasız ve ziyasız duramazsa, benim ruhum da ümitsiz yaşayamaz."
"Türklük, hem mefkurem, hem de kanımdır: sırtımdan alınmaz, çünkü kürk değil! Türklük hadimine 'Türk değil!' diyen soyca Türk olsa da 'piçtir', Türk değil!"
"Deme bana Oğuz, Kayı, Osmanlı; Türk'üm, bu ad her unvandan üstündür... Yoktur Özbek, Nogay, Kırgız, Kazanlı; Türk milleti bir bölünmez bütündür."
"Herkesten, yaptığı iş ne olursa olsun, vecidli bir dini zihniyet içinde olmasını isterseniz, bunun ferdi ve içtimai sonuçları ikiyüzlülük, dini riyakârlık ve istismarcılıktır."
"Durma düşman durma, gücünü artır; Türklüğün başına hakaret yağdır. Uyuyan bir kavme bu felaket azdır, vur eski kölesi utandır onu, bırakma uyusun, uyandır onu!"
