Möngke

1209 - 1259

Möngke (doğ. 1209 – ö. 11 Ağustos 1259), Tolui ve Sorghaghtani Beki’nin oğlu olarak doğmuş, 1251–1259 yılları arasında Moğol İmparatorluğu’nun dördüncü Büyük Kağanı olarak hüküm sürmüş bir devlet adamıdır. Saltanatı sırasında imparatorluğun merkeziyetini güçlendirmeye yönelik idari ve mali reformlar başlatmış; nüfus sayımları, vergi düzenlemeleri ve yerel yöneticilerin denetimine önem vererek yönetimde disiplin ve etkinlik aramıştır. Annesi Sorghaghtani’nin politik yetkinliği ve kozmopolit yaklaşımı Möngke’nin uygulamalarını etkilemiştir. Möngke’nin dış politika ve askeri yönelimi, imparatorluğun genişlemesini derinleştirme üzerine kuruluydu; Çin’in güneyine yönelik seferleri hızlandırmış ve Hulagu ile Kubilay gibi komutanların Batı ve Doğu’daki harekâtlarını desteklemiştir. 1259’da Güney Song üzerine bir sefere çıkmışken Çin’in Diaoyu (Tao-Yuan) kalesi kuşatması sırasında ölümü, Moğol yönetimi içinde bir halefiyet krizini tetiklemiş ve sonuçta Kublay ile Arık Böke arasında bir iç savaşa yol açarak imparatorluğun birlik ve otoritesinde önemli kırılmalara neden olmuştur. Möngke’nin kısa saltanatı, Moğol yönetimindeki merkeziyetçi eğilimler ve kurumsal reform çabalarıyla, imparatorluğun sonraki dönemdeki yönelimlerini şekillendirmiştir.