Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
1634 - 1683
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa (yak. 1634–1683), Osmanlı Devleti’nin önde gelen devlet adamlarından ve askerî liderlerinden biridir. Merzifon kökenli olduğu için “Merzifonlu” lakabı ile anılmıştır. Devlet hizmetine yükselerek saray ve eyalet idaresinde çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 1676 yılında sadrazam (başvezir) olarak atanmış; IV. Mehmed döneminde imparatorluğun siyasî ve askerî meselelerinde merkezi bir rol üstlenmiştir. Şehir, kaynak ve sefer düzenlemelerinde etkin bir yönetici olarak tanımlanır. Sadrazamlığı döneminde Kara Mustafa Paşa, Habsburglara karşı geniş kapsamlı siyasî ve askerî politikalara ağırlık verdi; bunun doruk noktası 1683 sonbaharında Osmanlı ordusunun Viyana Kuşatması oldu. Kuşatma başarısızlıkla sonuçlanınca geri çekilme ve ittifakların karşı saldırıları Osmanlı konumunu zayıflattı. Kuşatmanın yenilgisi ve bunun yol açtığı siyasi sonuçlar üzerine padişahın emriyle 25 Aralık 1683'te Belgrad’da idam edildi. Kara Mustafa Paşa’nın mirası tarihçiler tarafından tartışmalı bulunur: bir yandan dönemin geniş stratejik hedeflerini uygulamaya çalışmış bir devlet adamı; diğer yandan kuşatmanın planlanması ve lojistik yönetimindeki hatalar nedeniyle başarısızlıktan sorumlu tutulur. Osmanlı-Batı ilişkilerinde kırılma noktalarından biri olarak hatırlanır.
Sözler (3)
"Ancak şurası da kesin ki Türklerin gizli istihbarat servisleri ne kadar kötüyse Lehlerinki, bir o kadar iyiydi ve Kral düşmanlarını tümüyle tanıyordu."
"Gelsinler, şu halıyı kaldırın, cesedim toprağa düşsün."
"Efendim, kerem-ü ihsân eyle! İş işden geçdi. Sizin vucûdınız ruh-ı askerdir. Fedâ olmağla umûmen asker-i İslâm helâk olması mukarrerdir! Buyurun, gidelim!"
