Friedrich Nietzsche
1844 - 1900
Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-10-15 – 1900-08-25), Alman filozoftur, klasik filolog ve kültür eleştirmenidir. 1869’da Basel Üniversitesi’nde genç yaşta filoloji profesörlüğüne atanmış; daha sonra akademik kariyerini bırakarak felsefî yazılarına ağırlık vermiştir. Eserleri, modern Batı düşüncesinde özgün bir yer tutar; başlıca yapıtları arasında The Birth of Tragedy, Thus Spoke Zarathustra, Beyond Good and Evil ve On the Genealogy of Morality sayılabilir. Nietzsche’nin üslubu aforizmatik, eleştirel ve şiirsel öğeler taşır; güç, değerlerin kökeni, bireysel özerklik ve “Tanrı’nın ölümü” gibi ana temaları işler. Nietzsche’nin düşüncesi varoluşçuluk, postyapısalcılık ve modern edebiyat üzerinde derin etkiler bırakmıştır; aynı zamanda fikirleri 20. yüzyılda çeşitli politik yorumlara konu olmuş ve özellikle kız kardeşi Elisabeth Förster-Nietzsche’nin bazı müdahaleleri nedeniyle yanlış anlaşılmalara ve ideolojik suiistimallere uğramıştır. 1889’da zihinsel çöküş geçirip resmen faal yazarlığı sona eren Nietzsche, yaşamının son yıllarında ailesinin bakımında kalmıştır. Çalışmaları ve eleştirel mirası, felsefe, edebiyat ve kültürel teori alanlarında hâlen tartışılmakta ve araştırılmaktadır.
Sözler (45)
"Ben, filozof Dionysus'un havarilerinden biriyim. Bir aziz olmaktansa bir satir olmayı tercih ederim."
"Ahlak yargıları ve cezalandırmaları, daha az sınırlandırılmış olanlara karşı (özgür olan bireylere karşı) ruhsal olarak sınırlandırılmış olanın gözde intikam biçimidir."
"Hayvanları ahlaksal yaratıklar olarak görmeyiz. Ama siz hayvanların bizi ahlaksal yaratıklar olarak gördüklerini mi sanıyorsunuz? Konuşabilen bir hayvan şöyle demiş: “İnsancıllık, en azından biz hayva…"
"Ahlaksal diye nitelenen yönetmelikler gerçekte, insanlara karşı olup insanların mutluluğunu kesinlikle istemezler. Keza bu yönetmelikler “insanlığın mutluluğu ve refahı” ile bağıntılı olmaktan uzaktır…"
"Ahlaka boyun eğme, bir hukkmdara boyun eğme gibi kölece ya da mağrur ya da çıkarcı ya da teslimiyetçi ya da budala bir heyecan ya da düşüncesizlik ya da umutsuzluk eylemi biçiminde olabilir. Bu tür bo…"
"Gelenek nedir? Bize yararlı olan şeyleri emrettiğinden dolayı değil, bize emrettiğinden dolayı itaat ettiğimiz yüksek bir otoritedir."
"Kızışmış bir kadının eline düşmektense, bir katilin eline düşmek daha iyi değil mi?"
"Ne kadar çok acı çekmesi gerekmişti, bu kadar güzel olabilmek için!"
"Hiçbir kişi, kesin olarak kendiniz geçmeniz gereken yaşamın akıntısı üzerinde bir köprü inşa edemez, hiçbir kişi ancak sen kendinle ve tek başına."
"Doğru, yaşamayı seviyoruz; ona alışmış olduğumuzdan değil ama sevmeye alışmış olduğumuzdan."
