Johann Gottfried Herder

1744 - 1803

Johann Gottfried Herder (1744-08-25 – 1803-12-18), Alman filozof, ilahiyatçı, edebiyat eleştirmeni ve şair olarak 18. yüzyılın sonlarında Aydınlanma düşüncesi ile Romantizm arasındaki köprüde belirleyici bir rol oynamıştır. Mohrungen, Prusya’da doğmuş; Jena, Weimar ve Riga gibi merkezlerde eğitim görmüş ve Weimar’da Goethe ile yakın ilişkiler kurmuştur. Düşünceleri çağdaşlarına göre daha tarihsel ve kültürel bağlama dayalı bir insan anlayışını savunmuş, dilin ve halk kültürünün birey ve toplum oluşumundaki belirleyiciliğini vurgulamıştır. Herder, "Volksgeist" (halkın ruhu) kavramı etrafında gelişen kültürel görecelik ve tarih felsefesi fikirleriyle tanınır; ayrıca dil felsefesi, estetik, folkor çalışmaları ve karşılaştırmalı edebiyat alanlarına önemli katkılar yapmıştır. ‘‘Ideen zur Philosophie der Geschichte der Menschheit’’ (İnsanlığın Tarih Felsefesi Üzerine Düşünceler) gibi eserlerinde insanlık tarihinin gelişimini kültürel ve coğrafi koşullarla açıklamaya çalışmış; dilin düşünceyi şekillendirdiğini savunmuştur. Herder’in çalışmaları, modern milliyetçilik, kültürel antropoloji ve karşılaştırmalı edebiyat kuramları üzerinde uzun vadeli etki bırakmış; Alman entelektüel geleneğinin biçimlenmesinde merkezi bir figür olarak anılmaya devam etmektedir.