Chu-hsi

1130 - 1200

Zhu Xi (Çince: 朱熹; Wade–Giles: Chu-hsi; 1130–1200), Song hanedanı döneminin önde gelen Neo-Konfüçyüsçü filozofu, eğitim reformcusu ve metin yorumcusudur. Zhu Xi, Konfüçyüsçülüğün klasik metinleri üzerinde yaptığı sistematik yorumlarla tanınır; özellikle Dört Kitap (Büyük Öğreti, Orta Yol, Analektler, Mencius) üzerine yazdığı yorumlar geçimlik eğitim programlarının ve devlet sınavlarının temelini oluşturmuştur. Felsefî yaklaşımında "li" (prensip) ve "qi" (maddesel kuvvet) ayrımını geliştirerek varlık ve ahlak arasındaki ilişkiyi yeniden kurgulamıştır. Eğitimci olarak Zhu Xi, öğrenmenin ahlaki gelişimle sıkı bir bağ içinde olması gerektiğini savunmuş, bilginin uygulamaya dönüştürülmesi için "şeylerin araştırılması" (gewu) yöntemini vurgulamıştır. Hem devlet görevlerinde bulunmuş hem de öğretim yoluyla çok sayıda öğrenci yetiştirmiştir; eserleri ile Çin, Kore, Japonya ve Vietnam gibi Doğu Asya toplumlarında yüzyıllarca etkili olmuştur. Zhu Xi'nin sistemleştirdiği Neo-Konfüçyüsçülük, Ming ve Qing dönemlerinde resmi ideoloji haline gelmiş ve modern döneme kadar eğitim ile bürokratik seçimi derinden etkilemiştir. Mirası hem akademik hem de toplumsal düzeyde tartışılmaya devam etmektedir; bazıları onu Konfüçyüsçülüğün yeniden canlandırıcısı olarak överken, eleştirmenler yaklaşımının metafizik yönlerini ve katı yorumlarını sorgulamıştır. Yine de Zhu Xi, klasik Çin felsefesinin en etkili yorumcularından biri olarak kabul edilir ve Doğu Asya entelektüel tarihinin biçimlenmesinde merkezi bir figür olarak hatırlanmaktadır.