Osman Batur
1899 - 1951
Osman Batur, 20. yüzyılın ortalarında Doğu Türkistan (Xinjiang) bölgesinde öne çıkan Kazak kökenli bir aşiret lideri ve silahlı direniş önderidir. Geleneksel göçebe-köylü bir çevreden gelen Osman Batur, bölgedeki etnik ve siyasi çalkantıların yoğunlaştığı dönemde Kazak ve yerel toplulukları örgütleyerek hem merkezi Çin otoritesine hem de dönemin değişen güç dengelerine karşı silahlı direniş yürütmüştür. Hareketi, hem yerel özerklik talepleri hem de Sovyet ve Çin politikalarına karşı direniş unsurlarını içinde barındırmıştır. Liderliği döneminde Osman Batur, hem yerel kabile bağlarına dayanarak hem de halk desteğini sağlama çabalarıyla anılmıştır. Mücadele biçimi ve politik hedefleri farklı kaynaklarda tartışmalı ve zaman zaman çelişkili biçimlerde aktarılmıştır; bazı anlatılarda halk kahramanı olarak nitelenirken, resmi kayıtlar ve rakip söylemler kendisini isyan lideri olarak tanımlamıştır. Ölümü ve ardından gelen dönem, bölgede hem hafıza hem de politik anlamda farklı okumalar doğurmuştur. Günümüzde Osman Batur, Kazak ve Doğu Türkistan diasporası içinde direnişin sembollerinden biri olarak anılmakta; tarihi değerlendirmelerde hem yerel direniş geleneğinin örneği hem de 20. yüzyılın bölgesel güç mücadelelerinin simgesi olarak ele alınmaktadır.
Sözler (5)
"Milletim beni, benden daha iyi tanıyor ve onların beni tanıması demek, vatana, istiklale ve hürriyete sahip çıkması demektir. Milletimizde bu ruh oldukça ebediyen hür yaşayacağız."
"Bir gün biz kâfirleri yine çöllerin öbür tarafına atacağız. Sayıları Taklamakan Çölü’ndeki kum taneleri kadar olsa bile."
"Ben ölebilirim ama dünya durdukça benim milletim bu mücadeleye devam edecek."
"Bugün silahımızı alanlar, yarın canımızı da alırlar. Ben silahımı Çinlilere vermem. İstiyorlarsa ve güçleri yetiyorsa, gelip alsınlar!"
"Ben can verebilirim. Milletim dünya durdukça mücadeleye devam edecektir."
