Plutarkhos
46 - 119
Plutarkhos (yak. M.S. 46–119), Bizans öncesi dönemin önde gelen Yunan tarihçi, denemeci ve ahlak yazarıdır. Chaeronea’da doğduğu kabul edilen Plutarkhos, felsefe ve retorik öğrenimi görmüş, gençlik döneminde Roma ile güçlü bağlantılar kurmuştur. En tanınmış eserleri Parallel Lives (Hayatlar) ve Moralia’dır; ilk çalışmasında Yunan ve Roma büyüklerinin ikili biyografilerini karşılaştırarak karakter, erdem ve siyaset üzerine ahlaki değerlendirmeler yapar. Moralia başlığı altında toplanan denemeler ve anekdotlar ise din, eğitim, siyaset ve günlük yaşam üzerine geniş bir ahlaki düşünce yelpazesi sunar. Plutarkhos’un yazım üslubu anlatımcı, didaktik ve edebi özellikler taşır; hem anekdotik zenginlik hem de ahlaki analizleriyle öne çıkar. Delphoi’de papazlık yaptığı ve hem Helenistik hem de Roma entelektüel çevreleriyle etkileşimde bulunduğu bilinmektedir. Orta Çağ’dan Rönesans’a ve Modern döneme kadar Plutarkhos’un eserleri, tarihsel biyografi geleneği, liderlik ve erdem tartışmaları üzerinde derin etkiler bırakmış; Shakespeare ve birçok erken modern düşünür üzerinde kayda değer bir etkisi olmuştur.
Sözler (54)
"Eğer hayvanların sizin yemeğiniz olmak için varolduğuna bu kadar inanıyorsanız o zaman etini yemek istediğiniz varlığı kendinizi öldürün ama onu çıplak elle ve dişlerinizle öldürün sopa, satır veya ba…"
"Felsefi söylem hareketsiz heykeller yontmaz, ama dokunduğu her şeyi etkin, etkili ve canlı kılmak ister. İlerlemeci atılımlar, lüzumlu eylemlere yol açacak yargılar, iyinin lehinde seçenekler esinler."
"Binlerce ölü ortaya çıkartan bir savaş çarpışmasına karşılık olarak, bir laf ya da ufak bir hareket çoğu zaman kişinin karakteri hakkında daha derin anlayışlar ortaya çıkartır."
"Et yemenin sadece fiziksel olarak doğaya karşı olmadığını, aynı zamanda tokluk ve şişkinlik nedeniyle bizi iç dünyamızda kaba hale getirdiğini unutmayın."
"Ama biraz ağız dolusu et uğruna, güneşin ve ışığın özünden ve zevk almak için dünyaya doğmuş olan bu yaşam ve zaman oranından mahrum kalırız."
"Azim şiddetten daha baskındır; ve birlikte olduklarında üstesinden gelinemeyecek birçok şey, azar azar alındıklarında kendilerini teslim ederler."
"Vicdan azabı değiştirmek asil bir eylem temeli oluştururken, bilgi ve akla dayanan kararlılık, eylemleri başarısız olsa bile değişemez."
"Hayatın tamamı sadece bir andan ibarettir. Bu nedenle bizim görevimizdir, bu nedenle onu kullanmak, kötüye kullanmamak."
"Lüzumsuz şeylerden hiçbirine ihtiyaç duymamak, gerekli olan hiçbir şeyden ise yoksun olmamak ne güzeldir."
"Batıl inançlı adam, ateistin bilmediği gibi tanrılara inanmamasını ister, ancak onlara inanmamaktan korkar."
"Tarihsel en şanlı yapım ve hareketlerde her zaman erdemlik veya kötülük göstergeleri bulunmayabilir."
"Belirli bir sanat eseri bizi büyüleyici kılmayı başardığı için, onu oluşturan da hayranlığımızı hak ediyor."
"Değiştiğimde değişen, başımı sallayan bir arkadaşa ihtiyacım yok; gölgem bunu çok daha iyi yapıyor."
"Yoksullar savaşa gider, başkalarınınının zevkleri, zenginlikleri ve üstünlükleri için savaşır ve ölürler."
