Pyotr Kropotkin

1842 - 1921

Pyotr Alexeyevich Kropotkin (1842–1921), Rus asıllı coğrafyacı, jeolog ve anarşist düşünürdür. Soylu bir ailede doğmakla birlikte genç yaşta siyasal muhalefete yönelmiş, Sibirya sürgününde jeolojik ve etnografik gözlemler yapmış; buradaki deneyimler siyasal görüşlerinin ve bilimsel yaklaşımının şekillenmesinde etkili olmuştur. Sürgünden kaçışının ardından Batı Avrupa’da uzun süre yaşamış, hem bilimsel makaleler hem de siyasal yazılar yayımlamış; doğa bilimleri ile toplum eleştirisini bir araya getiren bir entelektüel profil geliştirmiştir. Kropotkin, dayanışma ve karşılıklı yardımlaşmanın evrimsel ve toplumsal bir faktör olduğunu savunarak bunu Mutual Aid: A Factor of Evolution gibi eserlerinde ortaya koymuştur. Anarşist-komünist görüşleri, devletin merkezileşmesine ve kapitalizmin hiyerarşik yapılarına güçlü eleştiriler içerir; başlıca eserleri arasında The Conquest of Bread ve Fields, Factories and Workshops bulunur. 1917 Rus Devrimi’nden sonra ülkesine döndüğünde Bolşevik yönetimiyle görüş ayrılıkları yaşamış, fikirleri hem 20. yüzyıl anarşist hareketi hem de sosyoloji, ekoloji ve komünal çalışmalar üzerinde kalıcı etki bırakmıştır.