Alexander Herzen

1812 - 1870

Alexander Ivanovich Herzen (1812–1870), Rus entelektüel, yazar ve siyaset teorisyenidir. Moskova doğumlu olan Herzen, gençlik yıllarındaki liberal ve radikal fikirleri nedeniyle Rusya'da baskı gördü; sonuç olarak Batı Avrupa'ya göç etti ve yaşamının büyük bölümünü sürgünde geçirdi. 1840’lı ve 1850’li yıllarda Avrupa’da geçirdiği dönemlerde düşünsel ufkunu genişleterek kişisel özgürlük, toplumsal adalet ve reform üzerine yazılar üretti. Özellikle 1850’lerden itibaren Londra merkezli yayınladığı ‘‘Kolokol’’ (The Bell) adlı gazete aracılığıyla Çarlık rejimini ve sosyal adaletsizlikleri eleştirdi; bu yayın Rus kamuoyunu ve entelektüelleri doğrudan etkiledi. Herzen, Rusya’da köleliğin kaldırılması ve toplumsal dönüşüm tartışmalarına katkıda bulunan önemli fikirlerin taşıyıcısı olarak kabul edilir; köylü topluluğunun (mir) özgün rolüne vurgu yaparak Batı markalı sosyalizm anlayışlarından kısmen ayrıldı. Anı ve deneme türündeki eserleri, en önemlisi “My Past and Thoughts” (Byloe i dumy) adlı anı-ziyaret çalışması, hem döneminin siyasal atmosferini hem de kişisel düşünsel evrimini yansıtır. Özgürlük, bireysel haklar ve sosyal sorumluluk temalarındaki vurgusu, onu Rus düşünce tarihinde kalıcı bir figür haline getirmiştir. Herzen 21 Ocak 1870’te Paris’te vefat etmiştir.