Fyodor Dostoyevski
1821 - 1881
Fyodor Mihayloviç Dostoyevski (1821–1881), Rus edebiyatının en belirleyici romancılarından biridir. Moskova doğumlu olan Dostoyevski, mühendislik eğitimi almak üzere Petersburg’a gidip yazınsal üretime yönelmiş; insan doğasının karanlık yönlerini ve ahlaki çatışmaları merkeze alan eserleriyle tanınmıştır. Suç ve Ceza, Budala, Deliler (veya Şeytanlar) ve Karamazov Kardeşler gibi romanları, psikolojik derinlik, vicdan sorgulamaları ve toplumsal eleştiriyle Avrupa ve dünya edebiyatında kalıcı bir etki bırakmıştır. Gençliğinde devrimci çevrelerle ilişkisi nedeniyle 1849’da önce idam cezasına çarptırılmış, infazı simüle edildikten sonra Sibirya’ya sürgün ve zorunlu askerlik yaşamıştır; bu deneyimler eserlerinde belirgin temalara dönüşmüştür. Yoksulluk, kumar alışkanlığı ve sağlık sorunları yaşamına damga vurmuşsa da yazınsal üretimini sürdürmüş; Notlar’dan Yeraltından Notlar gibi metinleri modern bireyin içsel çatışmalarını açık ve keskin bir dille yansıtır. Dostoyevski’nin çalışmaları felsefe, psikoloji ve edebiyat üzerinde derin etkiler bırakmış, varoluşçuluk ve psikanaliz tartışmalarına katkıda bulunmuştur. 1881’de Petersburg’da ölen yazar, çağdaş eleştirmenler ve okurlar tarafından insan ruhunun karmaşıklığını ortaya çıkaran bir yazar olarak anılmaya devam etmektedir.
Sözler (34)
"Baş kaldıranları her zaman yenecek üç güç vardır yeryüzünde bunlar; mucize, sır ve otoritedir."
"Dostum, gerçek doğru, hiçbir zaman doğruya benzemez, bunu biliyor musunuz? Doğruyu doğruya benzetmek için içine biraz yalan karıştırmak zorunluluğu vardır. İnsanlar her zaman böyle yapmışlardır."
"Param olduğunda, benim de son derece orijinal biri olduğumu göreceksiniz. Paranın en bayağı, en iğrenç yanı insana yetenek bile verebilmesidir. Dünya batana kadar da vermeye devam edecektir."
"İnsan en iyi dostunu burnu sürtmüş bir durumda görmekten gerçekten de hoşlanır; dostlukların büyük bölümü böyle bir mahçubiyet üzerine kuruludur, tüm aklı başında insanların bildiği eski bir gerçektir…"
"Gerçek bir centilmen tüm servetini bir anda yitirse bile yine de soğukkanlılığını bozmayacaktır. Para centilmenliğin öylesine uzağındadır ki, bunun lafı bile olmaz."
"Gerçekten de oyun masasına bir an olsun kuruntuya kapılmadan dokunmak hiç mümkün değil mi?"
"Onurlu ve duyarlı insanlar dürüstçe kendilerini anlatırken iş adamları kulak kesilir ve sonra da bunu kendi çıkarları doğrultusunda kullanırlar."
"Acı ve ızdırap daima büyük bir zeka ve derin bir yürek için kaçınılmazdır. Gerçekten büyük insanlar, sanıyorum ki, yeryüzündeki en büyük üzüntüye sahiptir."
"Benim İsa'ya inanışım ve itirafım bir çocuğunki gibi değil. Benim şükrettiğim şey bir kuşku ocağına doğmak."
"İnsan bir gizemdir: Eğer tüm yaşamını onu çözmekle geçirsen, zamanını boşa harcamış olmazsın. Ben kendim bu gizemle meşgul oluyorum, çünkü ben bir insan olmak istiyorum."
"Ya hatalarınla yüzleşir ya da hatalarınla yüzsüzleşirsin. Cahil olmak ayrı, pislik olmak ayrıdır."
