Mustafa Suphi

1882 - 1921

Mustafa Suphi (1883–1921), Osmanlı İmparatorluğu doğumlu Türk siyasî lider, gazeteci ve komünist aktivist olarak bilinir. Karadeniz bölgesinde doğmuş, Osmanlı son döneminde bürokratlık ve gazetecilik deneyimleri edinmiş; I. Dünya Savaşı ve sonrasındaki karmaşık siyasal ortamda sosyalist fikirlerle yakınlaşmıştır. Bolşevik Rusya’ya göç ederek Sovyet çevreleriyle ilişkiler kurmuş, Türkiye’de işçi sınıfı ve aydın çevreleri arasında sosyalist düşüncenin örgütlenmesi için çaba harcamıştır. 1920–1921 yıllarında Türkiye Komünist Partisi’nin kuruluşunda merkezi bir rol oynamış, Sovyet desteğiyle Anadolu’ya dönerek hareketi örgütlemeye çalışmıştır. Dönemin milliyetçi ve karşı-devrimci güçlerinin baskısı ortamında 28 Ocak 1921’de Karadeniz açıklarında öldürülmüş ve arkadaşı olan birkaç yoldaşıyla birlikte vahşice katledilmiştir. Bu öldürülme, Türkiye’de erken dönemdeki komünist hareketin gerilemesine yol açmış; Suphi ise hem mücadeleci kişiliği hem de ideolojik tutarlılığı nedeniyle sonraki kuşakların anma ve tartışma odağı olmuştur. Tarihsel mirası, Türkiye’de sol hareketlerin belleğinde ve akademik çalışmalarda sıkça ele alınır.