Alfred North Whitehead
1861 - 1947
Alfred North Whitehead (1861–1947), İngiliz doğumlu matematikçi, mantıkçı ve felsefecidir. Trinity College, Cambridge'de eğitim görmüş ve erken kariyerinde diferansiyel denklemler, cebir ve matematiksel mantık alanlarında önemli çalışmalar yapmıştır. Bertrand Russell ile birlikte yazdığı Principia Mathematica (1910–1913) modern mantığın ve matematiksel temel araştırmaların dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir. Cambridge'deki akademik döneminin ardından 1924'te Harvard Üniversitesi'ne geçerek metafizik ve felsefe çalışmalarına ağırlık vermiştir. Whitehead, özellikle süreç felsefesi (philosophy of organism) olarak bilinen özgün metafizik sistemini geliştirmiştir; en önemli felsefi eseri Process and Reality (1929) bu yaklaşımın temelini oluşturur. Bilim, din, estetik ve toplum üzerine çok yönlü yazılarıyla çağdaş felsefeye geniş bir etki yapmış; teoloji, ekoloji, bilim felsefesi ve sistem teorileri gibi disiplinlerde iz bırakmıştır. Akademik üretkenliği ve disiplinlerarası bakışı, onu 20. yüzyılın en etkili düşünürlerinden biri haline getirmiştir.
Sözler (31)
"Muhammed, ıssız bir mağarada inzivaya çekilmişti. Buda'nın bir ağacın altındaki tefekkürü ve İsa'nın çarmıhtaki terkedilmişliği yalnızlığın öyküleridir."
"Bilginin "niçin"ine yönelik bir açıklama olamaz; sadece bilginin "ne"sini tarif edebiliriz."
"Matematik, sözünü ettiği şeyin herhangi bir tikel örneğinden yapılan tam soyutlama sahasında hareket eden düşüncedir."
"Bilim, geç Rönesans'ın tarihsel başkaldırısındaki kökeninin etkisinden asla sıyrılamamıştır. Ağırlıklı olarak naif bir inanış üzerine kurulu anti-rasyonalist bir hareket olarak kalmıştır."
"Akıllarımız sınırlı fakat bu sınırlılığın şartlar içerisinde sonsuz olasılılıklarla çevrilmişiz; işte hayatın gayesi bu sonsuzluktan kavrayabildiğimiz kadar çok şey kavramak."
"Zihinlerimiz sınırlı, ancak yine de bu sınırlılık şartlarında sonsuz imkanlarla kuşatılmış haldeyiz; ve yaşamın amacı bu sonsuzluktan kavrayabildiğimiz kadar çok şey kavramaktır."
"Şu anda benimsemiş olduğumuz inançlara, kuşkuyla bakmamıza neden olabilecek bir düşünce; oturup hiçbir şey yapmamaktan daha iyidir."
"Sakın çocuğa her şeyi öğretmeye kalkmayın. Her neyi öğretiyorsanız, onu iyi, çok iyi öğretin ki çocuk öğrenmeyi ve düşünmeyi öğrensin."
"Günümüzün geçerli inançlarını yarıp öteye fışkırmayan bir uygarlık, çok sınırlı bir ilerleme döneminden sonra kısırlaşmaya mahkumdur."
"Evren bütünü bakımından, makine gibi bir varlık değil, sürekli oluş içinde bulunan canlı bir organizma gibidir."
"Köpek kucağınıza sıçrarsa sizi sevdiği içindir, kedi aynı şeyi yaparsa kucağınız sıcak olduğu içindir."
"Mekanik matematiksel ilimlerin cennetidir, çünkü kişi onunla matematiğin meyvelerine ulaşır."
