Ömer Hayyam
1048 - 1131
Ömer Hayyam (tam adıyla Ghiyāth al-Dīn Abū al-Fatḥ ʿUmar ibn Ibrāhīm al-Khayyām), 11. yüzyılın ortalarından 12. yüzyıla kadar yaşamış Pers kökenli bir matematikçi, astronom, filozof ve şairdir. Nisâpur doğumlu olan Hayyam, cebir alanındaki çalışmalarıyla bilinir; özellikle kübik denklemlerin sınıflandırılması ve geometrik çözümleri üzerine yazdığı çalışmalar döneminin matematik anlayışına önemli katkılar sunmuştur. Ayrıca Selçuklu döneminde yapılan takvim reformu çalışmalarında rol almış ve Jalali takviminin hazırlanmasında etkili olmuştur. Şiirleri, özellikle rubailer şeklindeki dörtlükleri, Batı'da Edward FitzGerald'ın İngilizce çevirileriyle geniş bir üne kavuşmuştur; ancak bu rubaiyatların tamamının doğrudan ona ait olup olmadığı konusu edebiyat tarihçileri arasında tartışmalıdır. Hayyam, bilimsel yöntemi ve rasyonel yaklaşımıyla hem İslami dünyanın hem de evrensel bilim tarihinin saygın şahsiyetleri arasında yer alır. 18 Mayıs 1048'de doğduğu ve 4 Aralık 1131'de vefat ettiği kabul edilen Hayyam, Nishapur'da yaşamış ve mirası matematik, astronomi ve edebiyat alanlarında iz bırakmıştır.
Sözler (31)
"Var mı dünyada günah işlemeyen, söyle!Yaşanır mı hiç günah işlemeden söyle;Bana kötü deyip kötülük edeceksen,Yüce Tanrı, ne farkın kalır benden, söyle."
"Ey kör! Bu yer, bu gök, bu yıldızlar boştur boş!Bırak onu bunu da gönlünü hoş tut hoş!Şu durmadan kurulup dağılan evrendeBir nefestir alacağın, o da boştur boş!"
"Ben içerim, ama sarhoşluk etmem:Kadehten başka şeye el uzatmam!Şaraba taparmışım, evet, taparım;Ama senin gibi kendime tapmam."
"Şarap içmiyorsan, içenleri kınama bari;Bırak aldatmacayı, iki yüzlülükleri;Şarap içmem diye övünüyorsun, ama,Yediğin haltların yanında şarap nedir ki?Rubailer, Ömer Hayyam, Neden Kitap, S.47"
"Şarap içiyorum, doğrudur.Aklı olan da beni haklı bulur.İçeceğimi biliyordu Tanrı.İçmezsem Tanrı yanılmış olur."
