Empedokles
490 - 430
Empedokles (yak. MÖ 490–MÖ 430), Sicilya’daki Akragas (günümüz Agrigento) kökenli Pre-Sokratik bir filozoftur. Hem şiirsel hem de felsefi üslûbu ile tanınan Empedokles, doğa felsefesinde dört temel köken (toprak, su, hava, ateş) kavramını ve evrimsel değişimi düzenleyen iki kozmik güç olarak Sevgi (Philia) ve Aydınlanma/Çatışma (Neikos veya Strife) fikrini geliştirmiştir. Fragmanlar halinde günümüze ulaşan şiirleri özellikle “On Nature” (Peri Physeos) ve dini-tedavi edici metinleriyle bilinir; bunlar hem kozmoloji hem de tıp alanlarında etkili olmuştur. Empedokles aynı zamanda bir hekim ve politikacı olarak da anılır; Akragas’ta hem bilimsel hem de toplumsal girişimlerde bulunduğu, kimi kaynaklara göre siyasi etkiye sahip olduğu aktarılır. Ölümü çevresindeki efsanelerle örülüdür: Bazı anlatılar onun kendini Etna’ya atarak tanrısal bir reddediliş gösterdiğini söylerken, tarihçiler bu öyküleri miticileşmiş anılar olarak değerlendirir. Empedokles’in doğa düşüncesi, elementci yaklaşımı ve şiirsel anlatımı, Antik Yunan bilim ve felsefe geleneği üzerinde kalıcı bir etki bırakmış; Aristoteles’ten Helenistik ve Roma dönemi düşünürlerine dek geniş bir etkileşim alanı yaratmıştır.
Sözler (10)
"Ölümde rüzgâr gibi hep yanı başımda."
"Kanuna uygun olan, yalnızca bazılarına bağlanma değil, diğerlerine bağlanma değildir. Kanunluluk, her yere yayılır; geniş egemen hava ve gökyüzünün sınırsız ışığı."
"Tanrılardan hiçbiri dünyayı kurmadı, ne de bir insanı, O her zaman olmuştur."
"Ben sadece bir sabah bulutuydum, İşsiz güçsüz ve gelip geçici."
"Denizden gelen iris, rüzgâr ya da kuvvetli yağmur getiriyor."
"Aptallar - düşüncelerinin kapsamını geniş tutamıyorlar."
"Doğru olan, iki kez bile doğru şekilde söylenebilir."
"Herkes sadece kendi deneyimlerine inanır."
