Ksenophanes
Ksenophanes (yak. MÖ 570–MÖ 478 civarı), İyonya kökenli bir şair ve erken dönem Presokratik filozoftu. Doğum yeri olarak genellikle Colophon gösterilir; yaşamının bir kısmını Magna Graecia (güney İtalya) ve Sicilya çevresinde sürgünde ya da yolculuk halinde geçirdiği ifade edilir. Eserleri şiirsel formlarda (elegya ve iambos gibi) yazılmıştır ve günümüze yalnızca diğer antik yazarlar aracılığıyla aktarılan parçalar hâlinde ulaşmıştır. Bilgileri büyük ölçüde Diels-Kranz derlemesi ve antik kaynakların alıntıları üzerinden bilinir. Ksenophanes’in düşüncesi mit eleştirisi, teoloji ve epistemoloji alanlarında belirgin izler taşır: Homeros ve Hesiodos’u tanrı anlayışlarını insan biçimine indirgemekle eleştirmiş, tanrıların antropomorfik tasvirlerini sorgulamıştır. Ona göre gerçek tanrı insanlara benzemez; tek, değişmez ve her şeyden yüce olan bir ilke düşüncesi ileri sürmüştür. Ayrıca insanların kesin bilgiye ulaşamayacağı, yalnızca olasılıkla hüküm verebildiği yönünde erken bir bilgi kuramı savunmuştur. Bu fikirler, antik dönemde din karşıtlığı ve teolojik sorgulama ile felsefi söylem içinde kalıcı bir etki bırakmış; etik, din felsefesi ve epistemoloji tarihindeki tartışmalar üzerinde izler bırakmıştır.
Sözler (2)
"Trakyalılar (tanrı) mavi gözlü ve sarışındır der, halbuki ineklerin, atların elleri olsa da çizebilselerdi... O zaman atlar at gibi çizeceklerdi tanrılarını, inekler inek gibi."
"Bir tanrı vardır; bu, tanrılar ve insanların en ulusudur; ne biçimi, ne de düşünmesi bakımından ölümlülere benzer; bu tek tanrı baştan aşağı işitmedir, baştan aşağı düşünmedir; her şeyi düşünceleriyle…"
