Claude Adrien Helvétius
1715 - 1771
Claude Adrien Helvétius (1715-1771), Fransız aydınlanma dönemi filozofu, yazar ve düşünürdür. 26 Ocak 1715'te doğmuş ve fikirleriyle çağdaş tartışmalarda güçlü etkiler yaratmıştır. En bilinen eseri De l'esprit (1758) olup, duyumculuğu, akılcılığı ele alış biçimi ve ahlak felsefesinde faydacılık eğilimleriyle dikkat çekmiştir. Bu eser döneminin bazı kurumları tarafından kınanmış; tartışmalar, sansür ve eleştiriler Helvétius'un düşüncelerinin geniş bir çevrede okunmasına ve tartışılmasına yol açmıştır. Helvétius, zekâ ve karakterin büyük ölçüde eğitim ve çevresel etkenlerle şekillendiğini savunmuş, doğuştan üstünlük iddialarına karşı çıkmış; mutluluk ve faydayı toplum düzeninin ölçütü olarak öne sürmüştür. Düşünceleri Diderot, Condorcet ve daha sonra ortaya çıkacak faydacılık (utilitarianism) geleneği üzerinde etkili olmuştur. Siyasal ve eğitsel reformlara verdiği önem, çağdaşları arasında geniş yankı uyandırmış; ölümünden sonra da fikirleri siyaset felsefesi ve eğitim teorileri tartışmalarında referans olarak kalmıştır.
Sözler (19)
"Bazı kitapların okunmasını yasaklamak, orada yaşayanların ya aptal ya da köle olduklarını ilan etmektir: böyle bir yasak onları küçümsemelidir."
"Din adamları sınıfının gücü kırılıncaya ve iyi bir hükümet ile iyi bir hukuk sistemi kuruluncaya dek eğitim sistemi istenilen düzeye gelmeyecektir."
"Eğitim her şeyi yapabilir ve bizi biz yapan eğitimdir. Ama iyi bir eğitim sisteminin kurulmasının önünde ciddi engeller vardır."
"Tanrısını yediğine inanan bir adam biz deli demeyiz; yine de, İsa Mesih olduğunu söyleyen bir adama deli diyoruz."
"Hiçbir ulusun, doğuştan gelen zenginliği nedeniyle kendisini diğerlerinden üstün görmek için bir nedeni yoktur."
"İyiliksever birisi insanların mutsuzluk ve acılarını kendisinde acı veren duygulara yol açtığı için gidermeye çalışır."
"Bizi memnun etmek için gerekli deha derecesi, bizim sahip olduğumuz oranla hemen hemen aynıdır."
"Tutkuları olmayan her insanın içinde hiçbir eylem ilkesi veya eylemde bulunma nedeni yoktur."
"İnsanlar doğduklarında aptal değil, cahillerdir; gördükleri eğitimin etkisiyle aptallaşırlar."
"Tüm insanlar anlamak için eşit eğilime sahiptir.Claude Adrien Helvétius, De l'esprit or, Essays on the Mind, and Its Several Faculties, p. 286 (1758)"
