John Toland

1670 - 1722

John Toland (1670–1722) olarak anılan İrlandalı filozof, İngiliz Aydınlanması bağlamında erken dönem rasyonalist ve din eleştirmenlerinden biridir. En çok bilinen eseri "Christianity not Mysterious" (1696) ile Hristiyan inançlarının akıl yoluyla sınanabileceğini, mucizeler ve gizem iddialarının sorgulanması gerektiğini savunmuştur. Tolerans, doğa hukuku ve tarihsel eleştirinin önemini vurgulayarak dönemin teolojik otoritelerine karşı çıkmış, fikirleriyle seküler düşüncenin ve dini eleştirinin gelişimine katkıda bulunmuştur. Toland’ın çalışmaları, dinsel dogmanın rasyonel tartışmaya tabi tutulabileceğini ileri sürerek hem çağdaşlarının hem de sonraki nesillerin entelektüel tartışmalarını etkilemiştir. Aynı adı taşıyan başka bir tanınmış şahsiyet ise 20. yüzyıl Amerikalı yazar ve tarihçi John Toland (1912–2004) olup özellikle II. Dünya Savaşı ve Japonya tarihine odaklanan anlatısal tarih yazımıyla bilinir. Geniş kitlelere hitap eden anlatım tarzı, arşivsel araştırma ve tanıklıklarla zenginleştirilmiş eserleri sayesinde popüler tarih alanında dikkat çekmiştir. Bu John Toland, savaş dönemi olaylarını insan odaklı ve kronolojik bir yaklaşımla ele almış; geniş kapsamlı çalışmaları hem akademik çevreler hem de genel okuyucu tarafından okunur hale gelmiştir. Hangi John Toland kastedildiğine bağlı olarak daha ayrıntılı biyografik ve bibliyografik bilgiler sağlanabilir.