Baltasar Gracián
1604 - 1658
Baltasar Gracián y Morales (1601-1658), İspanyol Cizvit rahip, deneme yazarı ve Barok dönemin önde gelen ahlak ve siyaset düşünürlerinden biridir. 8 Ocak 1601'de İspanya'nın Aragon bölgesinde doğan Gracián, Cizvit tarikatına katılarak eğitim ve öğretim görevlerinde bulundu; hayatı boyunca manevî ve entelektüel disiplinleri birleştiren bir yol izledi. Katı bir gözlemci ve nükteli bir üslup sahibi olarak çağının toplumsal ve bireysel erdemleri üzerine yoğunlaştı. Edebi üretiminde kısa, yoğun ve özlü ifadeyi tercih eden Gracián, “Oráculo manual y arte de prudencia” (genellikle The Art of Worldly Wisdom olarak anılır) adlı eserinde pragmatik ahlak ve yaşam becerileri üzerine yüzlerce özdeyiş derlemiştir. En büyük yapıtı sayılan alegorik roman “El Criticón” ise insan doğası ve toplumun zaaflarını derinlemesine ele alan üç bölümlük bir başyapıttır. Dili ve kavramsal keskinliğiyle Gracián, kavramcı (conceptismo) geleneğinin önemli temsilcilerindendir. Gracián’ın kısa, aforizmatik tarzı ve pragmatik öğretileri sonraki yüzyıllarda ve farklı kültürlerde yankı bulmuş, eserleri pek çok dile çevrilmiştir. Modern eleştiride hem bir ahlak öğretmeni hem de ustaca bir stilist olarak değerlendirilen Gracián, edebiyat ve düşünce tarihinde nüktedan zekâsı ve entelektüel derinliğiyle hatırlanmaktadır.
Sözler (127)
"Herkes sıra dışı olanın peşinden koşar, çünkü o hem beğeni hem de zeka açısından daha çekicidir."
"Yalan her zaman daha önce ortaya çıkıp, ahmakları da beraberinde onarılamaz hatalara sürükler."
"Kapınızı küçük bir kötülüğe aralarsanız, onun hemen ardından daha büyükleri de içeri girecektir."
"Kimsenin işine yaramamak büyük bir şanssızlık, Herkesin işine yaramaksa bir başka şansızlıktır."
"Keşke bakıp saçımıza başımıza çekidüzen verebildiğimiz gibi anlayışımız için de aynalar olsaydı."
"Karanlık bir odada el kol hareketleriyle anlaşmaya çalışmak gibidir bazen insanlarla konuşmak."
"Gerçeğe sadık kalmak pek az kişiye özgü, hata yapmak ise hem yaygın hem de halka özgüdür."
"Zamandan başka bize ait hiçbir şey yok; zamanın tadını tam da yeri yurdu olmayanlar çıkarır."
"Birinin arzularını keşfettiğinizde o kişinin iradesine giriş ve çıkış yollarını öğrenmiş olursunuz."
"İnsanın kendine, nefsine hâkim olması en önemli ilkedir; özgür iradenin zaferi burada yatar."
"Hızlı bir yaşam sürenler hayatlarını da hızla tüketirler. Erdemli bir yaşamsa asla sona ermez."
"En büyük aptallar kendisinin değil de diğer insanların aptal olduğunu zanneden insanlardır."
"Bazı insanlar daha iyi bir yüzyılda yaşamayı hak eder, çünkü iyilik her zaman galip gelmez."
"Diğerlerinin izlenimlerini kendisini etkilemesine asla izin vermeyen kişi büyük bir insandır."
"Bazı şeyler, bazı kişileri memnun etmezse ölmeyiz nasılsa onları da beğenenler çıkacaktır."
"Basit bir insanın elinden geleni yapmaya çalışması, zeki bir insanın tembelliğinden iyidir."
"Bazıları kitabı kalınlığıyla ölçer, sanki kafayı değil de kolları çalıştırmak için yazılmışçasına."
