Bahriye Üçok
1919 - 1990
Bahriye Üçok, Türkiye'de din bilimleri, kadın hakları ve laiklik konularında öne çıkan bir akademisyen, yazar ve siyasetçiydi. Çalışmaları laiklik ve İslam'ın çağdaş yorumları üzerine yoğunlaşmış, özellikle kadınların dinsel metinler ve toplumsal roller bağlamındaki durumu üzerine yazıları ve konuşmalarıyla tanınmıştır. Akademik yayınlarının yanı sıra dönemsel olarak gazete ve dergilerde makaleler yayımlamış, kamuoyunda din ve modernleşme tartışmalarına katkıda bulunmuştur. Siyasi alanda da aktif olan Üçok, parlamento ve kamu reformları bağlamında kadın hakları ile laik prensiplerin korunmasına yönelik görüşleriyle biliniyordu. Hem akademik hem de kamusal platformlarda Cumhuriyet değerlerinin ve modern hukuk normlarının savunucusu olarak öne çıktı. 1990 yılında Ankara'da uğradığı bir suikast sonucu hayatını kaybetmesi, Türkiye'de siyasi cinayetler ve ifade özgürlüğü üzerine yoğun tartışmalar başlatmış ve mirası, din ile laiklik ilişkisini sorgulamaya devam eden araştırmacılar ve aktivistler için bir referans noktası olmuştur.
Sözler (26)
"Bence bugün kanunlarımızda kadınlarla erkeklerin eşitliğini bozan önemli hayati bir hüküm yoktur. Onun için Türk kadınını bundan böyle kadınlara yeniden haklar veya eşitlik hakları kazanmak için bir m…"
"Yurttaşları derecelere, sınıflara ayırmaya, kimine iyi Müslüman, kimine "sadece kimlik cüzdanında Müslüman", kimine de ulu orta kafir damgasını vurmakta bir sakınca görmemişlerdir."
"Türkiye insanının zaman zaman çalkantılar, gruplaşmalar, yabancılaşmalar, tarikatçılığa itilmeler, dinini kendi öz dilinde, kendi yazısı ile okuyup anlayamamasından doğmaktadır."
"Osmanlı İmparatorluğu, felsefeden habersiz olan bağnazlıkların şiddetle karşı çıkmaları yüzünden matbaa gibi mükemmel bir eğitim aracından 250 yıl yoksun kalmıştır."
"O zorba erkekler ki, kadınların sahip oldukları hakları hiçe sayarlar, onlar milletin geleceğini değil, içinde bulundukları sosyal durumu bile bilmezler."
"Kadınları yüksek mertebede bulunan bir milletin sırtı hiçbir vakit yere gelmez. Bu durumda olan bir ulus dünyanın en soylu bir ulusudur."
"Hiçbir ülkede hiçbir yönetim düşünülemez ki, kendi yasalarına hatta kendi rejimine ters düşen bir eğitimi desteklemek yolunu izlesin."
"Günü gününe çözümlenemeyen eğitim sorunlarının bir çığ gibi büyüyerek geleceğe yansıyacağını çok iyi bilirler."
"Erkeklerin okuması ne kadar gerekli ise kızların okuması da o oranda önemlidir; hatta daha çok önemlidir."
"Tarihsel gerçekler, her şeyden önce gelecek için bir yol gösterici niteliğindedir ve böyle olması gerekir."
