Cuheyman el-Uteybi

1936 - 1980

Juhayman al-Otaybi (Arapça: جهيمان العتيبي), 20. yüzyıl sonlarında Suudi Arabistan’da öne çıkan dini-milliyetçi bir figürdür. Aslen El-Uteybi (Otaibah) kabilesine mensup olan Juhayman, modern Suudi rejimine ve yerleşik dinî otoritelere karşı eleştirel görüşleriyle tanındı. Toplumsal ve dinsel söylemlerinin yanı sıra, müridleriyle birlikte oluşturduğu küçük, hiyerarşik bir hareketin liderliğini üstlendi. En geniş biçimde bilinen eylemi, Kasım 1979’da Mekke’deki Mescid-i Haram’ın bir grup silahlı isyancı tarafından ele geçirilmesinde merkezî rol oynamasıdır. Bu olay uluslararası ölçekte büyük yankı uyandırdı; isyancıların kutsal mekanlar üzerinde kontrol iddiası ve iktidar talepleri, Suudi devletinin sert karşılığı ve ardından uzun süren bir kurtarma operasyonu ile sonuçlandı. Olayın ardından Juhayman ve onunla bağlantılı birçok kişi yargılandı ve idam edildi. Bugün Juhayman’ın hareketi, modern Ortadoğu’daki dini-milliyetçi radikalleşmenin önemli vaka çalışmaları arasında ele alınmakta ve 1979 olayı bölgesel politikalar ile güvenlik yaklaşımlarını şekillendiren dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilmektedir.