Turgut Özal
1927 - 1993
Turgut Özal (13 Ekim 1927, Malatya – 17 Nisan 1993, Ankara), Türkiye siyasetinde 1980'ler ve erken 1990'larda belirleyici rol oynayan mühendis, bürokrat ve siyasetçidir. İstanbul Teknik Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra kamu yönetimi ve ekonomi alanlarında çeşitli görevlerde bulunan Özal, 1983 yılında kurduğu Anavatan Partisi (ANAP) lideri olarak 1983–1989 yılları arasında Türkiye Başbakanı olarak görev yaptı; 1989 yılında ise ülkenin 8. Cumhurbaşkanı seçilerek 1993'teki vefatına dek bu görevi sürdürdü. Yönetici geçmişi ve teknik altyapısı, onun ekonomik politika yaratımında pragmatik ve piyasa odaklı bir yaklaşım benimsemesine zemin hazırladı. Özal, görev süreleri boyunca Türkiye ekonomisinin liberalleştirilmesi, dışa açıklık politikalarının yaygınlaştırılması, özelleştirme ve yatırımların teşviki gibi reformlarla anılır. İthalat rejimlerinin serbestleştirilmesi, döviz piyasalarına yaklaşım değişiklikleri ve özel sektörün büyümesinin desteklenmesi gibi adımlar, 1980'lerin ekonomik dönüşümünde merkezi yer tuttu. Politik mirası hem ekonomik büyümeye katkıları hem de sosyal ve bölgesel etkilere ilişkin eleştirilerle karmaşık bir tablo çizmiştir. 17 Nisan 1993'te ani bir şekilde hayatını kaybetmesi uzun süre tartışma ve çeşitli soruşturmalar konusu oldu; ölümüne ilişkin bazı iddialar gündeme gelmiş olsa da kesin ve tek bir hukuki sonuçla tamamlanmış bir uzlaşma söz konusu değildir.
Sözler (21)
"Birinci sınıf büyük devlet olabilmenin şartlarından birincisi iyi bir coğrafi konumda bulunmak, ikinci yeterli büyüklükte, nitelikte nüfustur."
"Bize yardım ediyorsunuz. Yardımdan fazla önemli gördüğümüz husus ticarettir. Bize daha fazla ticaret imkanı verin."
"Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim şunu yaptı diye geçmişle övünmek, milliyetçilik değildir. Sen şu anda dünyayla yarış edebiliyor musun? Yani, başka ülkelerle yarış edecek adamların var mı? Daha…"
"Demiryolları Moskof işidir."
"Amerikan Anayasası'na baktım. Ben anayasa tartışılsın istiyorum. Tartışma lafı olunca hemen bir anayasa profesörü ortaya çıkıp, olmaz diyor."
"Ekonominin tabii kanunları vardır. Bu kanunların dışına çıkarak nehri tersine akıtmayalım."
"Benim dünya rekorumu kaçıncı hakkımda hangi kiloda, total, koparma, silkme olsun bütün dünya rekorlarımı ezbere biliyordu. Bütün bunlar bir başbakan için hayret vericiydi."
"Ben onun büyüklüğünü hayatımda gördüm her zaman. Ama vefatından sonra artık daha soğukkanlılıkla kavrayabildim."
"Azerbaycanlılar Anadolu'daki Türk halkından çok İran'daki Azerilere yakındır. Onlar Şii, biz Sünniyiz. O nedenle İran'a daha yakındılar."
"Cumhurbaşkanının bugünkü haliyle yetkilerine bir ilave ve çıkarma yapılmadan halk tarafından seçilmesini tercih ederim."
