Edward Teller
1908 - 2003
Edward Teller (15 Ocak 1908 – 9 Eylül 2003) Macar asıllı Amerikalı teorik fizikçi olup, özellikle termonükleer silahların geliştirilmesindeki merkezi rolüyle bilinir. Budapeşte’de doğdu; Avrupa’da aldığı eğitim sonrası 1930’ların başında ABD’ye yerleşerek Manhattan Projesi ve Los Alamos laboratuvarında çalıştı. Teller’in çalışmaları arasında hidrojen bombasına yönelik teorik katkılar ve füzyon fiziği araştırmaları öne çıkar; Stanislaw Ulam ile ilişkilendirilen Teller–Ulam düzeni, modern termonükleer tasarımların temel taşlarından biri olarak kabul edilir. Bilimsel ilgi alanları nükleer fizik, enerji ve savunma teknolojileri etrafında yoğunlaşmıştır. Teller, aynı zamanda akademik ve siyasi çevrelerde tartışmalı bir figür oldu; J. Robert Oppenheimer’ın güvenlik soruşturmasında verdiği ifadeler ve nükleer silahlanmayı savunan tutumu kamuoyunda sert eleştiriler doğurdu. 1950’lerden itibaren Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’nın kuruluşunda etkin rol oynadı ve burada uzun süre bilimsel ve idari görevler üstlendi. Çok sayıda makale, konferans ve politika önerisiyle hem bilimsel literatüre katkıda bulundu hem de savunma politikaları üzerinde belirgin bir etki yarattı. Mirası, teknik başarıları ile etik ve politika tartışmalarına yaptığı katkılar arasındaki gerilimle hâlâ değerlendirilmektedir.
Sözler (26)
"İnsan ırkının neslinin tükenmesi, üstel işlevi duygusal olarak kavrayamamasından kaynaklanacaktır."
"Bilim, doğada mantık ve basitlik bulmaya çalışır. Matematik, insan düşüncesinde düzen ve basitlik kurmaya çalışır."
"Mükemmelliğe inanıyorum. Her insan bilincinin temel ihtiyacıdır. Hepimiz mükemmel olabiliriz, çünkü neyse ki hırslarımız ve yeteneklerimiz açısından son derece çeşitliyiz."
"Bilim insanı doğa yasalarından sorumlu değildir. Bu yasaların nasıl işlediğini bulmak onun işi. Bu yasaların insan iradesine nasıl hizmet edebileceğini bulmak bilim insanlarının işidir."
"Bir çocuğun bilim insanı olması için parlak ve hızlı bir zekası olması gerekmez. Ne mucizevi bir belleğe gereksinimi vardır, ne de okulda yüksek notlar almaya. Önemli olan tek şey çocuğun bilime karşı…"
"Bilimin temel amacı basitliktir ve daha çok şeyi anladıkça her şey daha basit hale geliyor. Bu, elbette, herkesin kabul ettiğine aykırıdır."
