Hacı Bayram-ı Veli
1352 - 1429
Hacı Bayram-ı Veli (yaklaşık 1352–1429), Anadolu merkezli Osmanlı dönemi sufî âlim ve tarikat kurucusudur. Geleneksel kaynaklarda Bayramî (Bayramiyya) tarikatının kurucusu olarak anılır ve özellikle Ankara çevresinde yoğunlaşan faaliyetleriyle tanınır. Öğreti ve söylemleri, klasik tasavvufî öğretileri İslâm hukuku ve halkın gündelik dini pratikleriyle bütünleştirme çabası üzerine kuruluydu; bu yönüyle hem halk arasında hem de saray çevrelerinde etkili olmuştur. Hacı Bayram-ı Veli'nin irşad faaliyeti, toplumla doğrudan ilişki kuran vaazlar, zikir halkaları ve mürid yetiştirme geleneği üzerinden yürümüştür. Tarihî kayıtlarda onun en bilinen müridlerinden biri olarak Akşemseddin zikredilir; bu ilişki, Hacı Bayram-ı Veli'nin Osmanlı entelektüel ve manevi hayatındaki dolaysız etkisini göstermektedir. Ankara'da adını taşıyan Hacı Bayram Camii ve türbesi, hem bir ziyaret yeri hem de onun mirasının somut bir simgesi olarak korunmuştur. Bugün Hacı Bayram-ı Veli, Osmanlı tasavvuf tarihinde halkla bütünleşen, toplumsal yaşam ve maneviyat arasında köprü kuran bir sûfî lider olarak değerlendirilmektedir.
Sözler (9)
"Çalabım bir şar yaratmışİki cihan aresindeBakıcak didar görünürOl şarın kenaresinde"
"Ayıp ve kusurlarını gördüğünüz arkadaşlarınızın, komşularınızın, sırlarını ifşâ etmeyiniz. Çünkü gördüğünüz bu sırlar, size emânettir. Emânete hiyânet ise, çirkin bir harekettir."
"Dünyâ gamından, nefsin sıkıştırmasından hafifleyip kurtulmak istiyorsanız, kabristanları sık sık ziyâret ediniz."
"Emaneti koruyunuz. Zira din de size emanettir, beden de."
"Helalinden kazanıp, ondan fakirlere cömertçe veriniz."
"Hiddet ve kin, hakîkatleri gören gözleri kör eder. Öfke, iyi düşünmeyi daraltır, yanıltır."
"Hiçbir günâhı küçümsemeyin, çok çalışın. Boş gezenler, zengin bile olsa, arkadaşları şeytan, kalbleri şeytanın konağı olur."
"İnsanların fitnesinden kurtulmak istiyorsanız, çarşı ve pazarlarda sık sık bulunmayınız."
"Kibir bele bağlanan taş gibidir, onunla ne yüzülür, ne de uçulur."
