Hacı Bektaş-i Veli
1209 - 1271
Hacı Bektaş-ı Veli, genellikle 13. yüzyılda yaşamış bir Türk-Azeri tasavvuf lideri, mutasavvıf ve öğretmen olarak anılır. Kaynaklar arasında doğum yeri ve tarihi konusunda farklılıklar olsa da, klasik anlatımlarda Horasan kökenli olduğu ve Anadolu’ya göç ederek buradaki Türkmen toplulukları arasında dini ve toplumsal öğretilerini yaydığı belirtilir. Öğretilerinde birleştiricilik, toplumsal adalet, hoşgörü ve insan merkezli bir mistisizm öne çıkar; bu nedenle hem dinsel bir rehber hem de kültürel bir figür olarak kabul edilmiştir. Hacı Bektaş-ı Veli’nin adı, kurucusu sayıldığı Bektâşî tarikatı ve Anadolu Alevi geleneğinin şekillenmesinde merkezi bir rol oynar. Hacıbektaş köyünde bulunan türbesi ve tekkesi, yüzyıllar boyunca hem bir ziyaret yeri hem de öğretilerinin yayıldığı bir merkez olmuş; Osmanlı ve sonrasında Balkanlar ile Anadolu’da geniş bir iz bırakmıştır. Edebiyat, halk kültürü ve ritüeller üzerinde bıraktığı etki hâlen araştırılmakta olup, pek çok menkıbe ve şiir gerek tarihçilere gerekse dinî topluluklara kaynak teşkil etmektedir.
Sözler (38)
"Her kişiyi, üç yüz altmış melek korur. Bunca melek arasında kendini yalnız sanıp edepsizlik edersin de sen, kendin gibi kişi yanında edepsizlik etmezsin. Hani senin meleklere inandığın."
"İman bir hazine, iblis bir hırsız, akıl ise hazinedardır. Hazinedar giderse hırsız hazineyi çalar."
"Madde karanlığı, akıl nûru ile; cehâlet karanlığı, ilim nûru ile; nefis karanlığı marifet nûru ile; gönül karanlığı da aşk nûru ile aydınlanır."
"Sıkıntılı günler birlik ve beraberlikle aşılabilir.El ele verince güzel günler çabuk gelir."
