Jared Diamond
1937 - günümüz
Jared Diamond (d. 10 Eylül 1937), Amerikalı jeograf, evolüsyon biyologu ve yazardır. Boston, Massachusetts doğumludur ve Harvard Üniversitesi'nden lisansını (1958) aldıktan sonra Columbia Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden tıp doktoru diploması (1961) almıştır. Kariyerinin başında fizyoloji ve ekoloji alanlarında araştırmalar yürütmüş, özellikle Pasifik'teki adalarda ve Yeni Gine'de yaptığı alan çalışmaları aracılığıyla insan topluluklarının biyolojik ve çevresel etkileşimleri üzerine derinlemesine gözlemler geliştirmiştir. Akademik yaşamının büyük bölümünü Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles (UCLA) coğrafya bölümünde sürdürmüştür. Diamond, geniş kitlelere ulaşan, disiplinlerarası yaklaşıma sahip popüler bilim kitaplarıyla tanınır. 1997 tarihli Guns, Germs, and Steel adlı eseri, insan toplumlarının farklılaşmasını tarihsel, coğrafi ve biyolojik etkenlerle açıklamaya çalışmış ve 1998'de Pulitzer Ödülü (Genel İnceleme) kazanmıştır. Ayrıca The Third Chimpanzee, Why Is Sex Fun? ve Collapse gibi eserleriyle hem akademide hem de kamuoyunda tartışma yaratmış; çevresel değişim, tarımın evrimi ve medeniyetlerin çöküşü gibi konularda geniş perspektifler sunmuştur. Yazıları, karmaşık bilimsel verileri tarihsel ve kültürel bağlam içinde yorumlama çabası ve çok disiplinli yaklaşımıyla dikkat çeker.
Sözler (24)
"Coğrafi etmenler Çin’in erken bir tarihte kültürel ve siyasi birliğini kurmasına katkıda bulunmuştur, oysa aynı yüzölçümüne sahip, bu tür birleştirici ırmaklardan yoksun Batı Avrupa kültürel ve siyasa…"
"Avrasya'nın başlangıçtaki hayli önemli üstünlüğü böylece 1492'de çok öne geçmesini sağladı- insan zekasının değil Avrasya'nın belli coğrafi özellikleri sağladı bunu."
"Yakın tarihimiz boyunca insanların ölümüne yol açmış başlıca hastalıklar -çiçek hastalığı, grip, verem, sıtma, veba, kızamık ve kolera- hayvan hastalıklarının evrimleşmiş halidir, işin tuhaf tarafı bi…"
"Avrupalıların öteki kıtalara götürdükleri bu armağan olmasaydı -Avrasyalıların evcil hayvanlarla nicedir birlikte yaşaması sonucu evrimleşmiş mikroplar- bunların (Amerika'nın ele geçirilmesi, Amerikan…"
"Tahıl ürünlerinin çoğunda protein oranı düşüktür, ama bu açık baklagillerle kapatılır. Baklagillerdeki protein oranı %25'tir (soya fasülyesinde bu oran %38'i bulur). Dolayısıyla tahıllarla baklagiller…"
"Farklı kıtalarda halkların çiftçiliğe ve hayvan yetiştiriciliğine geçip geçmeme ya da geçiş zamanlarındaki coğrafi farklılıklar, bu halkların daha sonraki yazgıları arasındaki benzemezlikleri büyük or…"
"Bilim her zaman 'laboratuvarda yapılan kontrollü deneyler sonucu elde edilen bilgiler bütünü' olarak, yanlış anlaşılmıştır. Bilim aslında çok daha geniştir: Evren hakkında güvenilir bilgi elde edebilm…"
"Belki de bir hayvan türü olarak, hayvanlar arasında bizim en büyük farklılığımız evrime karşı kararlar alabilme kapasitemizdir."
"Farklı kıtalardaki halkların uzun dönemli tarihleri arasındaki farklar, söz konusu halkların insanları arasında doğuştan gelen farklardan kaynaklanmaz, yaşadıkları çevrelerin koşulları arasındaki fark…"
"Bereketli Hilal ile Doğu Akdeniz toplumları ekolojik olarak kendi kaynaklarının tabanını yok ederek kendi kuyularını kazdılar. En eski toplumlardan, doğudaki (Bereketli Hilal'deki) toplumlardan başlay…"
"Amerikalıların ve Avrupalıların çoğu için Afrika yerlisi demek "karaderililer" demektir; beyaz Afrikalılar son zamanlarda dışardan gelen insanlardır. Afrika'nın ırk tarihi demek Avrupa sömürgeciliği v…"
"Amerika kıtalarının tersine Avrasya'nın doğu-batı yönündeki ana ekseni enlem değişikliği; enlemle birlikte çevre değişikliği olmadan yayılmaya izin veriyordu."
"Sanayi Devrimi’ni rastgele bir şekilde 18. Yüzyıl İngiltere’sinde buhar gücünün kullanılmasıyla başlatmak adettendir, ama aslında su ve rüzgâr gücüne dayalı bir sanayi devrimi ortaçağda Avrupa’nın pek…"
"İnsan tarihinde tekerleksiz geçmiş yedi milyon yıllık bir süreden sonra, birkaç yüzyıl içinde Eski Dünya'nın birbirinden ayrı pek çok yerinde o aynı tuhaf tekerlek biçiminin bir rastlantı sonucu ortay…"
"Olası mucitler, para ya da ün kazanma umuduyla güdülenerek o ihtiyacı saptar ve karşılamaya çalışırlar. Sonunda bir mucit, mevcut yetersiz teknolojiden daha üstün bir çözümle ortaya çıkar."
"Öldürme dürtümüzün neredeyse her zaman ahlak kurallarıyla kontrol altında tutulduğu bellidir. Soru, onu neyin açığa çıkardığıdır."
"Yaban tohumlarının çoğu hayvanlara yem olmamak için evrimleşerek acılaştı, tatları kötüleşti, hatta zehirli hale geldiler."
"İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlarla olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmadan oluşur."
"Her devletin vatandaşlarının gerektiğinde devletleri için canlarını vermeye zorlayan sloganları vardır."
