Iris Murdoch
1919 - 1999
Jean Iris Murdoch (15 Temmuz 1919 – 8 Şubat 1999), İrlanda doğumlu İngiliz romancı ve filozof olarak 20. yüzyılın en etkili entelektüellerinden biridir. Oxford Üniversitesi'nde eğitim görmüş; felsefe ve edebiyatı iç içe geçiren çalışmalarıyla tanınmıştır. 1954'te yayımlanan ilk romanı Under the Net ile edebiyat dünyasında dikkat çekmiş, sonraki on yıllarda yayımladığı yirmiden fazla roman ve çeşitli felsefe denemeleriyle geniş bir okuyucu ve akademik çevre edinmiştir. Eserlerinde insan ilişkileri, ahlak, özgür irade ve bilinç gibi temaları incelikle işler. Murdoch'un felsefi çabaları, özellikle ahlak felsefesi üzerine olan denemelerinde belirgindir; The Sovereignty of Good (1970) gibi çalışmaları, ahlaki kavramların zenginleştirilmesine katkıda bulunmuştur. Romanlarında karmaşık karakter psikolojileri ve etik ikilemler öne çıkar; The Sea, The Sea (1978) ile Booker Prize'ı kazanarak edebi başarısını taçlandırmıştır. Yazınsal dilinin felsefi derinlikle birleşmesi, onun hem roman hem de felsefe sahasında kalıcı bir etki bırakmasını sağlamıştır. Yaşamının son dönemlerinde sağlık sorunlarıyla mücadele eden Murdoch, 1999'da Oxford'da vefat etmiştir. Edebiyat ve felsefe tarihindeki konumu, özellikle ahlaki sorumluluk ve insan ilişkilerine dair sunduğu incelikli yorumlarla günümüzde de araştırılmaya devam etmektedir.
Sözler (33)
"İnsanın evlilikte bir yere varması gerekmez. Ortaklaşa kullanılan bir taşıt değildir evlilik."
"Hiç kimse mutlu olmak için başkalarının hayatını ayaklar altına alma hakkına sahip değildir."
"Gerçek bir insan olabilmek için limitler koymak, çizgiler çekmek ve hayır diyebilmek gerekir."
"Bazen insan hayatında öyle anlar olur ki, suç duygusunun verdiği disiplinin yerini hiçbir şey alamaz."
"Bir zalimi devirmek istiyorsanız. toplumsal ya da kişisel anlamda. önce nefret etmeyi öğrenmeniz gerekir."
"Dünyada insanları en mutlu ve özgür kılan şey, başka insanların içeride kapalı olduklarını, acı çektiklerini görmektir."
"Başkalarının sorumluluğunu yüklenmek bana göre bir şey değil. Hayatta kendi yolumu bulmam bile yeterince zor zaten."
"Bir an içimden çekip gitmek, kapıyı bir defa daha yokladıktan sonra, tıpkı şiirdeki esrarengiz insan gibi alıp başımı gitmek geçti."
"Bazı insanların sanki otomatik bir tepki haline getirdikleri saplantılı egoist kaygıları ve içlerinde saklayıp atamadıkları ukdeler vardır."
"Çiçeği olmayan bir gezegenden birileri gelse, etrafımız çiçeklerle çevrili olduğu için sevinçten deliriyor olmamız gerektiğini düşünürlerdir herhalde."
"Dostluklarda,önemli bir olay söz konusu olduğunda insanlar farklı fikirlere sahip olur ve o konuda gizli bir anlaşmayla sessiz kalmayı tercih ederler."
"Yalnızca var olma görevimden başka bir din tanımıyorum. Geleneksel dinler düş ürünü. Korku ve dehşet yalnızca bir milimetre uzağında kalıyor."
"Çok ilginç, meğer insanları korkutmak, kafasını karıştırmak ve onlara zulmetmek, dehşete düşürüp delirtmek ve hayatlarını felakete çevirmek ne kolaymış. Diktatörlerin başarısına şaşmamak gerek."
"İyi biten her şey iyidir."
"Yalınlık karmaşıklıktan iyidir."
"Bütün yalanlar ahlaken tehlikelidir."
