Kaşgarlı Mahmut
1008 - 1105
Kaşgarlı Mahmut (Mahmud al-Kashgari), 11. yüzyılın önde gelen Türk dilbilimci ve sözlükçülerinden biridir. Doğum yeri olarak Kaşgar civarı gösterilen Mahmut, Karahanlı dönemi Türk dünyasının dil, edebiyat ve folklor bilgisini sistematik biçimde kayda geçirmiştir. En önemli eseri Dīwān Lughāt al-Turk, dönemin çeşitli Türk lehçe ve ağızlarından derlenen sözcükler, deyişler, şiirler ve atasözlerini içerir; aynı zamanda Türkçe üzerine yapılmış en eski kapsamlı çalışmalardan biri olarak kabul edilir. Çalışması sadece sözlük niteliği taşımakla kalmaz; eser içinde dönemin etnografik, coğrafi ve kültürel verileri de yer alır. Kaşgarlı Mahmut, eserinde Türk boylarının dilsel farklılıklarını, örf ve adetlerini belgeleyerek sonraki kuşaklar için paha biçilmez bir kaynak bırakmıştır. Dīwān Lughāt al-Turk, hem dil tarihi araştırmalarında hem de Orta Asya Türk kültürünün anlaşılmasında temel referans olarak kullanılmakta olup, Kaşgarlı Mahmut’un çalışmaları Türkoloji ve tarih disiplinlerinde uzun süre etkisini sürdürmüştür.
Sözler (9)
"Türkler Tanrı tarafından bütün kavimlere üstün kılındı!"
"Dil ile düğümlenen, diş ile çözülmez."
"Tay at olunca at dinlenir, çocuk adam olunca ata dinlenir."
"Irak yerin haberini kervan getirir."
"İyi adamın kemikleri erir, adı kalır."
"Bir karga ile kış gelmez."
"Deve yükü aş olsa, aça az görünür."
"Onlara Tanrı Türk adını verdi ve Onları yeryüzüne hakim kıldı."
"Kurt, komşusunu yemez."
