José Ortega y Gasset
1883 - 1955
José Ortega y Gasset, 9 Mayıs 1883'te Madrid, İspanya'da doğmuş ve 18 Ekim 1955'te aynı şehirde hayatını kaybetmiş olan ünlü bir İspanyol filozof, yazar ve düşünürdür. Ortega y Gasset, 20. yüzyılın en önemli Avrupa entelektüellerinden biri olarak kabul edilir. Felsefi düşünceleri, özellikle 'yaşamın fenomeni' ve 'insanın tarihi' üzerine yoğunlaşmıştır. En tanınmış eserlerinden biri olan 'Kitlelerin İsyanı' (La rebelión de las masas), modern toplumun dinamiklerini ve birey ile kitle arasındaki ilişkiyi analiz eder. Ortega y Gasset, İspanya'da filozofinin gelişimine büyük katkılar sağlamış ve Madrid Üniversitesi'nde profesör olarak görev yapmıştır. Ayrıca, 'Revista de Occidente' adlı dergiyi kurarak İspanyol kültür ve düşünce dünyasında önemli bir rol oynamıştır. Felsefesi, bireyin özgürlüğü ve sorumluluğu üzerine yoğunlaşmış ve Avrupa düşüncesine önemli etkilerde bulunmuştur.
Sözler (27)
"İnsanın geri dönüşü yoktur, varlığı gereği hep kendi kendinin önünde gitmeye zorunludur, geçmiş zamanın falan anı geri dönemez diye değil, tersine: Zaman geri dönmez, çünkü insan olmuş olduğu şeye ger…"
"Zeki insan, kendisini kendi aptallığından koruyarak yaşar; aptallığını, ortaya çıkar çıkmaz anlar ve onu yok etmeye çalışır; oysa aptal insan, kendi aptallığına, koşulsuz olarak, büyülenmişçesine tesl…"
"Evin hanımı, hizmetçinin aklının başka yerde olduğuna dikkat etmeye başlayınca kızın aşık olduğunu anlar. Zavallı hizmetçinin dikkati, çevresindeki nesnelere yönelme özgürlüğünü yitirmiştir artık."
"Sanat, bir tabloyu seyrettiğimizde ya da bir kitabı okuduğumuzda ruhumuzda olup biten bir olaydır. O olayın ortaya çıkması için bizim ruhsal düzeneğimizin iyi işlemesi gerekir."
"Zihin genelde kişiliğin atılmış, kullanılmadığından ötürü küflenmiş, durur. Dışarıdan hazır alıp üstünde hiç kafa yormadığı, kendi akıl makinesinin üretmediği formüllerle yaşar."
"Mazi, tıpkı bir ağacın köküne benzer. Ağaç ne kadar büyür se büyüsün, onun en yüksekteki yaprakları bile köke daima muhtaç. Çünkü hayat suyu ancak bu yolla gelir."
"Aşık olan bir insanın ruhu, kapalı kalmış hasta odasının kokusunu taşır - bu odanın havası, bayatlamış nefes kokusuyla doludur."
"İnsan sistemi kendiliğindenliğin yerine tümüyle geçebilseydi, kişiliğinin gölgeli derinliklerine dalmak için hiç bir neden kalmazdı."
"Tarih de gıdasını, ziraat gibi, tepelerden değil, vadilerden, üstün kalitede insanlardan değil, vasati sosyal seviyeden alır."
"Nerede ortaya çıkarsa çıksın erme durumundaki coşku insanın, dünyanın ve kendisinin dışında olmasına dayanır."
"Persler, Asurlar, İbraniler “bilgi peşinde” koşmamışlardır, çünkü gerçeğin Tanrı olduğuna inanmışlardır."
"Kimse, kendi gölgesinin dışına sıçrayamaz, sahip olduğu inançların dışında bir inanca da sahip olamaz."
"Yaşam” demek “burada ve şimdi” demektir; çünkü yaşam burada ve şimdi yapmamız gerekenlerdir."
"Önemli olan görünen şey değildir, insanla ilintili bir şeyin iyice görülmesidir, hem ne olursa olsun."
"Gerçeğin tersine, düşündüklerimiz ve duyduklarımız birbirinden kopuk, çelişik ve çok biçimlidir."
"Seveni kurtarabilecek tek şey dıştan gelecek şiddetli bir şok, ona zorla dayatılacak bir tedavidir."
