Sokollu Mehmed Paşa

1505 - 1579

Sokollu Mehmed Paşa (doğ. 1506 civarı – ö. 11 Ekim 1579), Sokolović ailesine mensup olarak Bosna’da doğmuş ve devşirme yoluyla Osmanlı hizmetine girmiş bir devlet adamıdır. Karyera’sı saray hizmetinin çeşitli kademelerinde başlamış, uzun ve etkili bir yükselişin ardından 1565’te sadrazamlığa atanmış; bu görevi III. Süleyman’ın son döneminden başlayıp III. Selim (Selim II olarak da anılan) ve I. Murad dönemine kadar, 1579’a değin sürdürmüştür. Osmanlı idaresinde merkeziyetçi politikaları, yönetim istikrarını sağlamaya yönelik girişimleri ve saray içi dengeleri kurmadaki ustalığıyla tanınır. Sokollu Mehmed Paşa, dış politika ve diplomasi alanında etkin bir figür olmuş; Akdeniz ve Lehistan ilişkileri ile Venedik, Habsburglar ve Safeviler karşısında yürütülen politikaların şekillenmesinde belirleyici rol oynamıştır. Mali ve idari reformlar yapmaya çalışmış, Mimar Sinan’a çeşitli hayır eserleri ve camiler inşa ettirerek mimari alanda da iz bırakmıştır; İstanbul’daki Sokollu Mehmet Paşa Camii onun en bilinen vakıf eserlerinden biridir. 1579'da suikasta uğrayarak öldürülmesi, Osmanlı siyasetinde bir dönemin kapandığını simgelemiş ve uzun sadrazamlığı nedeniyle hem eleştirilmiş hem de takdir edilmiştir. Bugün Sokollu Mehmed Paşa, Osmanlı yönetim tarihi ve 16. yüzyıl diplomasi çalışmaları içinde merkezi bir isim olarak anılmaktadır.