Stanley Milgram
1933 - 1984
Stanley Milgram (15 Ağustos 1933 – 20 Aralık 1984), Amerikalı sosyal psikolog ve toplum psikolojisi alanında etkili bir araştırmacıdır. En çok bilinen çalışması, otoriteye itaat konusundaki deneyleriyle gündeme gelen Milgram deneyi olup, katılımcıların etik tartışmalara yol açan koşullar altında otorite talimatlarına uymaya eğilimlerini göstermiştir. Ayrıca sosyal ağlar ve bağlanırlık üzerine yürüttüğü “küçük dünya” çalışmaları, insanların birbirine kısa bağlantı zincirleriyle bağlı olabileceğini öne süren bulgular sunmuştur. Milgram’ın deneysel yaklaşımları ve yayımladığı eserler, sosyal psikolojide normlara, otorite ilişkilerine ve birey-toplum etkileşimlerine bakışı derinleştirmiştir. Çalışmaları akademik çevrelerde geniş yankı bulmuş; aynı zamanda insan deneklerin kullanımı, bilgilendirilmiş onam ve etik sınırlar konusunda yoğun tartışmalara yol açmıştır. Özellikle "Obedience to Authority" başta olmak üzere yazıları, hem kuram hem yöntem açısından derslerde ve araştırmalarda sıkça referans verilen kaynaklar arasında yer alır. Milgram’ın bulguları, sosyal etki mekanizmalarının anlaşılmasına önemli katkılar sağlamış ve güncel etik standartların gelişimine dolaylı etkide bulunmuştur.
Sözler (17)
"Önceden sorumluluk sahibi ve iyi bir insan olan denek, nasıl olur da deneyde bir başkasına kötü davranabilir? Yapar çünkü, içgüdüsel agresif davranışı kontrol eden vicdan, hiyerarşik bir sisteme giriş…"
"İnsanların önemli bir kısmı, emrin meşru bir otoriteden geldiğini algıladıkları sürece, eylemin içeriğine bakılmaksızın ve vicdan azabı duymadan kendilerine söyleneni yapıyorlar."
"Belki de bizler toplumun ipleri tarafından kontrol edilen kukla-kuklalarız. Ama en azından algı ve farkındalıkla kuklalarız. Ve belki de farkındalığımız kurtuluşumuzun ilk adımıdır."
"Sıradan insanlar, sadece işlerini yapıyorlar ve kendi açılarından herhangi bir düşmanlık olmadan, korkunç bir yıkıcı sürecin ajanları haline gelebilirler."
"Sosyal psikolojinin bize öğrettiği önemli bir şey vardır. Bu da, bir insanın davranış şeklini karakterinin değil içinde bulunduğu şartların belirlediğidir."
"Bir adamın dünyasını yorumlama şeklini kontrol edin ve davranışlarını kontrol etme yolunda uzun bir yol kat etmiş olursunuz."
"Bir kişinin eylemlerinden sorumlu hissetmesi için, davranışının kendisinden kaynaklandığını hissetmesi gerekir."
"Tiranlıklar, inançlarını hayata geçirme cesaretine sahip olmayan çekingen adamlar tarafından sürdürülür."
"Sosyal davranışta etkili olan güçleri ancak eylemde tam olarak idrak edebilirsiniz. Bu yüzden deneyciyim."
"Uyum, eşit statüdeki kişiler arasındaki davranışı düzenler, itaat bir statüyü diğerine bağlar."
"Belki de zorluk, vicdana otoriteye karşı daha iyi bir şans verecek siyasi yapıyı icat etmektir."
