Baltasar Gracián
1604 - 1658
Baltasar Gracián y Morales (1601-1658), İspanyol Cizvit rahip, deneme yazarı ve Barok dönemin önde gelen ahlak ve siyaset düşünürlerinden biridir. 8 Ocak 1601'de İspanya'nın Aragon bölgesinde doğan Gracián, Cizvit tarikatına katılarak eğitim ve öğretim görevlerinde bulundu; hayatı boyunca manevî ve entelektüel disiplinleri birleştiren bir yol izledi. Katı bir gözlemci ve nükteli bir üslup sahibi olarak çağının toplumsal ve bireysel erdemleri üzerine yoğunlaştı. Edebi üretiminde kısa, yoğun ve özlü ifadeyi tercih eden Gracián, “Oráculo manual y arte de prudencia” (genellikle The Art of Worldly Wisdom olarak anılır) adlı eserinde pragmatik ahlak ve yaşam becerileri üzerine yüzlerce özdeyiş derlemiştir. En büyük yapıtı sayılan alegorik roman “El Criticón” ise insan doğası ve toplumun zaaflarını derinlemesine ele alan üç bölümlük bir başyapıttır. Dili ve kavramsal keskinliğiyle Gracián, kavramcı (conceptismo) geleneğinin önemli temsilcilerindendir. Gracián’ın kısa, aforizmatik tarzı ve pragmatik öğretileri sonraki yüzyıllarda ve farklı kültürlerde yankı bulmuş, eserleri pek çok dile çevrilmiştir. Modern eleştiride hem bir ahlak öğretmeni hem de ustaca bir stilist olarak değerlendirilen Gracián, edebiyat ve düşünce tarihinde nüktedan zekâsı ve entelektüel derinliğiyle hatırlanmaktadır.
Sözler (127)
"Kendinizi tanımazsanız kontrol de edemezsiniz. Aynalar size yüzünüzü gösterse de, zihninizin içindekileri gösteremez. İzin verin, kendiniz hakkındaki derin düşünceleriniz size ayna olsun."
"Zihnin olgunluğu her şeye anında inanmamaktan geçer. Yalan her yerde rastlanan bir şeydir. Bu yüzden de inanmak o kadar kolay olmamalı. Çabuk inananlar er ya da geç hataya düşer."
"Bilmenin dört yolu vardır: Uzun yaşamak, çok yer gezmek, kitap okumak (en kolayı da budur) ve bilge insanlarla sohbet etmek (bu da en eğlencelisi)."
"Bilgi ve iyi niyet bir arada olunca, başarının sürekliliği muhakkaktır. Kendini kötülüğe adayan parlak bir entelektüel, doğadışı bir canavardır."
"Cehalet asla bir şeyin kabuğunun altına bakmaz, derinlerine inmez; ancak siz ona bu kabuğun içini gösterdiğiniz zaman gözünü açabilir."
"Sızlanmak daima itibar kaybına neden olur. Birilerinden merhamet beklemektense kendinize güvenen bir rol model olun."
"Her şeye heves eden biri olmayın. Canlılar içinde sadece insan kendi sonunu hazırlayacak mükemmel hatalar yapar."
"Hayatın zevkini çıkarırken yavaş, ama çalışırken çabuk olun. Çünkü insan iş bitince sevinir, zevkler bitince ise üzülür."
"Zamanımızda tek bir insanla uğraşmak için bile geçmişte koca bir halkla uğraşmak için gerekenden fazlası gerekir."
"Düşüncelerinizi çok açık seçik dile getirmeyin. Çoğu insan anladığı şeyleri küçümser, anlamadıklarına saygı duyar."
"Her insanın putları, ilahları vardır; bazılarınınki ün, bazılarınınki kişisel menfaat, çoğunluğunki de zevk ve sefadır."
"Kazanırken bırakmayı bilin. Bütün iyi oyuncular bunu yapar. İyi bir geri çekilme, cesur bir saldırı kadar başarılıdır."
"Eğer kendiniz değilseniz kendiniz gibi davranamazsınız. Çünkü ihtiras her zaman mantığı devreden çıkarır."
"Eğer değerli olmak istiyorsanız, rastlantısal şeyler değil, yetenekleriniz sayesinde değerli olmaya çalışın."
"Ne kadar çok saygınlık ararsanız, onu o kadar az elde edersiniz. Çünkü o diğerlerinin fikirlerine bağlıdır."
"Bilmek çok önemliyken, yalnızca yaşamak o kadar da önemli değildir; bilgisiz bir yaşam gerçek olmaz."
"İlk gelene izin verirseniz, ikincisine de teslim olmak zorunda kalırsınız ve bu durum böyle sürüp gider."
"Büyük adamlara sempati duymak bizi de asilleştirirken, onlardan nefret etmek değerimizi düşürür."
"Derin düşünmek ve öngörülü olmak, insanların hayatlarında belirleyici bir rol oynamalarını sağlar."
"Onursuz insanlara karşı zafer kazanmaktansa, onurlu insanlarla anlaşmazlık yaşamak daha iyidir."
