Aliya İzzetbegoviç
1925 - 2003
Alija İzzetbegoviç (d. 1925-08-08 – ö. 2003-10-19), Bosna-Hersekli siyasetçi, hukukçu ve düşünürdür. II. Dünya Savaşı sonrasından itibaren farklı dönemlerde siyasal ve entelektüel alanda etkin olan İzzetbegoviç, 1990’larda Bosna-Hersek’in bağımsızlık mücadelesinin en önde gelen isimlerinden biri oldu. 1990’da kurulan Siyasi Parti Demokratik Eylem’in (SDA) kurucularındandı ve ülkede etnik temelli şiddet ve savaş koşullarında devletin siyasi liderliğini üstlendi. 1990–1996 yılları arasında Bosna-Hersek Cumhurbaşkanlığı Konseyi’nde önemli bir rol oynadı; barış süreci ve Dayton Antlaşması dönemlerinde hem ulusal hem de uluslararası aktörlerle temaslarda bulundu. İzzetbegoviç aynı zamanda İslam, modernite ve hukuk üzerine yazdığı eserlerle de tanındı; en bilinen eserlerinden biri olan “Islam Between East and West” (İslam Doğu ile Batı Arasında), dini ve siyasal düşüncelerini geniş okuyucu kitlesine ulaştırdı. Yugoslavya döneminde fikirleri nedeniyle hapis yattığı dönemler de olan İzzetbegoviç, savaş sonrası Bosna-Hersek’in yeniden inşası, azınlık hakları ve çokkültürlü devlet yapısının korunması konularında tartışılan bir figür olarak kaldı. Eleştiriler ve destek arasında dengelenen mirası, hem bölgesel tarih hem de 20. yüzyıl siyaset düşüncesi çalışmaları açısından önemli kabul edilir.
Sözler (34)
"Bazen İslam bana bütünü itibarıyla, insanın bir melek olmaya çalışmaksızın -çünkü olamaz- ve kendisini hayvan seviyesine düşürmeksizin -çünkü bir hayvan olmamak zorundadır- kendi tabiatına bağlanması …"
"İnsanlar daima bir şeyler kutluyor, ayin yapıyorlar. Kutlama yapılmaksızın duramazlar. Sâni 'Teâlâ'ya ibadet etmezlerse, onun eserine ibadet ederler. Hâlık Teâlâ'ya secde etmezlerse mahlukata secde ed…"
"Şunu unutmamalıyız: Hz. Muhammed putperestlere karşı savaştı, ama onlarla anlaşma da yaptı."
"Ama ben insanın sorumluluklarından kolayca kaçabileceği Tanrısız bir dünya anlayışını kabullenemezdim."
"Hayat tehlikeli bir şeydir. Güvensizlik yaşamanın bedelidir. Sadece ölenler ile asla doymayacak olanlar mutlak anlamda güvendedirler."
"Hayatı sadece din ve dua ile değil, aynı zamanda çalışma ve bilimle tanzim etmek gerektiğine inanan kimse, o İslam'a aittir..."
"Yugoslavya Hükümetini diyemem ama Yugoslavya'yı çok severim. Fakat itiraf edeyim ki özgürlüğü daha çok severim."
"Tanrısız ve insansız bir dünya cenneti kurmayı hayal edenler, bu hayallerinin enkazı altında kalmaya mahkumdurlar."
"Şimdi güneşin altındaki yerimizi alma zamanı."
"Savaşta büyük zulme uğradınız. Zalimleri affedip affetmemekte serbestsiniz. Ne yaparsanız yapın ama soykırımı unutmayın. Çünkü unutulan soykırım tekrarlanır."
"Putları reddet, idealleri koru."
"Ölmeye hazır olan insanlar, ölmeye hazır olmayanlara karşı galip gelirler."
"Nefrete nefretle cevap vermeyin. Bosna için nefret çıkmaz sokaktır. Nefret sadece bizim ruhlarımızı zedelemiyor, Bosna'nın özünü de zedeliyor."
"Kur'an edebiyat değil, hayattır; dolayısıyla O'na bir düşünce tarzı değil, bir yaşama tarzı olarak bakılmalıdır."
"Kaybedenlere karşı duyduğumuz sempati asla aklımızdan kaynaklanmamaktadır. Bu sadece öldükten sonra anlayabileceğimiz, yani bu dünyaya ait olmayan bir duygudur."
"Kabile ve ulusun dar sınırlarından kurtulmak için kendinizi Müslüman olarak düşünmeye başlayın."
"İnsan şahsiyetini alçaltan, onu eşyayla bir tutan her şey gayri insanidir."
"Hukuk benim için sadece meslek değil inancım, yaşam tercihim ve hayat felsefem."
