Attilâ İlhan
1925 - 2005
Attilâ İlhan (15 Haziran 1925 – 10 Ekim 2005), Türk şiiri, romanı ve fikir hayatında 20. yüzyılın belirleyici isimlerinden biridir. Edebiyata genç yaşta şiirle başlayan İlhan, duygu yoğunluğu ve toplumsal duyarlılığı harmanlayan dizeleriyle geniş bir okur kitlesi edindi. Şiirlerinin yanı sıra roman, deneme ve eleştiri türlerinde de üretken olan yazar, medya ve sinema ile yakın ilişki kurarak eserlerinin ulaşılabilirliğini artırdı; şehir hayatı, aşk, yalnızlık ve siyaset onun temel temaları arasında yer aldı. Edebî üslubunda hem lirizm hem de toplumcu refleksi birleştiren Attilâ İlhan, dönemin politik ve kültürel çatışmalarına ayna tutan yazılar yazdı; gazetecilik ve televizyon konuşmalarıyla da entelektüel kamuoyunda etkili oldu. Türk edebiyatında popüler ve yüksek kültür arasındaki köprülerden biri olarak değerlendirilen İlhan, kuşaklar boyunca okundu ve tartışıldı. Ölümü sonrası da eserleri akademik çalışmaların, edebiyat eleştirilerinin ve yeni çevirilerin konusu olmaya devam etmektedir.
Sözler (54)
"Tanzimat; Devlet-i Aliyye'nin, önce gizli bir sömürge olmasını hazırlamış, sonra da paylaşılmasını sağlamıştır."
"Türk köylüsünü adam gibi yaşatmanın yolu, ona jandarma zoruyla okuma yazma öğretmeye kalkışmak değil, onu adam gibi yaşatacak endüstri koşullarını yaratmaktır. Okuma yazma zaten ardından gelir."
"Bizde yüksek burjuvaziden bir tek kişi Harbiye'ye girmemiştir. Müracaat bile etmemiştir. Kendini uzak tutar. Onun için Türk Ordusu, tipik bir halk ordusudur."
"Mustafa Kemal'in gerçekleştirdiği devrim, teokrat bir mutlakiyet yönetimine karşı gerçekleştirilmiş demokratik bir devrimdir."
"Türkiye’de sağın da, solun da Mustafa Kemal’e bakış açısı nesnel gerçeklere, tarihsel verilere dayanmıyor; ‘kuyruk acılarına’ dayanıyor."
"İttifaklar hep aynı, hedef hep aynı adam: Mustafa Kemal! Yoksa tarih gerçekten tekerrürden mi ibarettir?"
"Atatürk milliyetçiliği gerçekte insancı (hümanist) olan, insanlığı temel alan, bu yüzden de bütün ırk, dil, din farklarını reddeden bir milliyetçiliktir. Esasen ünlü özdeyişinde ‘Ne mutlu Türk olana’ …"
"Kendi kültürümüze kendimiz sahip çıkmazsak, başkaları onu ‘-dolayısıyla bizi-’ ciddiye alır mı?"
"Mustafa Kemal'in, iç içe üç büyük eylemi var: Emperyalizme karşı kurtuluş savaşı, padişaha karşı demokratik devrim, toplumun ‘ümmet’ aşamasından ‘millet’ aşamasına dönüşümü."
"Türkiye'nin ‘talihsizliği’ nedir bilir misiniz? Yönetim sağcı muhafazakârların eline geçse de, solcu ilericilerin eline geçse de, ülke ‘Batılı, beyaz ve Hristiyan’ emperyalizmin gizli denetimi altında…"
"Sık sık kendi kibrimizden başka bir şey değildir, bizi aldatan."
