André Breton
1896 - 1966
André Breton (1896–1966), Fransız şair, yazar, eleştirmen ve Sürrealist hareketin kurucu lideridir. Normandiya, Tinchebray’de doğan Breton, I. Dünya Savaşı yıllarında tıp ve psikiyatri eğitimi almış; savaşın ardından Jacques Vaché gibi figürlerin etkisi ve Sigmund Freud’un psikanalitik fikirleriyle tanışarak otomatik yazı ve bilinçdışı araştırmalarını edebi-pratik bir programa dönüştürdü. 1924’te yayımladığı İlk Sürrealist Manifesto ile hareketin kuramsal temelini atmış, La Révolution surréaliste ve Le Surréalisme au service de la révolution gibi dergiler aracılığıyla genç kuşakları örgütlemiş ve Sürrealizmi hem sanatsal hem de politik bir hareket olarak konumlandırmıştır. Breton’un yapıtları arasında Nadja (1928), L’Amour fou (1937) ve çeşitli manifestolar öne çıkar; eserlerinde gerçek ile hayal, rastlantı ile bilinçdışı arasındaki sınırları zorlamış, kollektif deneyler ve oyunlarla yaratıcı süreçleri sistematikleştirmiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerika’ya sürgün gitmiş, daha sonra Fransa’ya dönerek entelektüel yaşamı ve politik angajmanını sürdürmüştür. Breton, 20. yüzyıl avangardının biçim ve düşünce üzerindeki kalıcı etkisinin simgesi olarak kabul edilir.
Sözler (15)
"Her şeyi bırak. Babadan ayrıl. Karını bırak. Hanımınızı bırakın. Umutlarınızı ve korkularınızı bırakın. Çocuklarınızı ormanda bırakın. Maddeyi gölgeye bırakın. Rahat yaşamınızı bırakın, size verileni …"
"Olan biten bizi şuna inanmaya sevkediyor: Zihinde, yaşamla ölümün, gerçekle düşselin, geçmişle geleceğin, iletilebilir olanla olmayanın çelişki olarak algılanmadığı belirli bir nokta vardır."
"Sadece insanların birbirlerini sömürmesi bir son bulmamalı, aynı zamanda ‘Tanrı’ denen o saçma ve insanın sabrını tüketen belleğin insanı sömürmesi de bir son bulmalı."
"Özgürlük, zincirlerden sürekli olarak kurtulmadır; doğru da, bu kurtulmanın sürekli olabilmesi, devamlı mümkün olabilmesi için zincirlerin bizi ezmemesi gerekmez mi?"
"Birinin gizlediği şey, bulduğundan ne daha fazla ne de azdır. Ve kişinin kendinden gizlediği şey, başkalarının bulmasına izin verdiğinden ne daha fazla ne de azdır."
"Sözleri küçümsemeyelim: harikulade her zaman güzeldir, harikulade olan her şey güzeldir, aslında sadece harikulade güzeldir."
"Yitirilmiş olanla yok edilmiş olan arasında derin bir uçurum vardır. Birincisi uygarlığın nedenidir, ikincisi nedensizliğin nedeni."
"Delilik korkusunun bizi hayal gücünün bayrağını dürülmüş şekilde tutmak zorunda bırakmasına izin vermeyeceğiz."
"Hayal gücünü tutsaklaştırmak, insanın kendi öz varlığındaki mutlak adalet duygusuna ihanet etmektir."
