Thomas Henry Huxley
1825 - 1895
Thomas Henry Huxley (1825–1895), İngiliz karşılaştırmalı anatomist, eğitimci ve evrim teorisinin erken ve etkili savunucularından biridir. Tıp eğitimiyle başlayan mesleki yaşamına HMS Rattlesnake gemisinde cerrah olarak yaptığı deniz araştırmalarıyla bilimsel gözlemler ekleyerek başladı. Özellikle omurgalıların anatomisi ve sınıflandırılması üzerine yazdığı eserler, 19. yüzyıl biyolojisinin temel metinleri arasında sayılır. Darwin’in doğal seçilim görüşlerini sözlü ve yazılı olarak kararlı biçimde savunması onu popüler olarak “Darwin’in köpeği” (Darwin’s Bulldog) olarak anılmasını sağlamıştır. Huxley, bilimin toplum içindeki yerinin güçlenmesi için eğitim reformları ve kamusal bilim anlatımı üzerinde uzun süre çalıştı; 1863 tarihli “Evidence as to Man’s Place in Nature” adlı eseri insanın evrim içindeki konusunu bilimsel verilerle ele almıştır. Ayrıca “agnostik” terimini literatüre sokmasıyla tanınır ve bilim ile din tartışmalarında keskin argümanlar sunmuştur. Royal Society başkanlığı, X Club içindeki etkin rolleri ve pek çok öğrenci yetiştirmesi sayesinde modern İngiliz biliminin kurumsallaşmasına önemli katkılarda bulunmuştur.
Sözler (49)
"Eğer bana bir büyükbaba olarak zavallı bir maymunu mu, yoksa doğanın büyük bir güç ve yetenekle donattığı ama bu gücü ve yeteneğini, yalnızca birtakım eğlenceli sözleri ağırbaşlı bilimsel bir tartışma…"
"Entelektüel olgunluğa ulaştığımda ve kendime bir ateist ya da bir teist ya da bir panteist ya da bir materyalist ya da bir idealist, bir Hıristiyan ya da bir özgürdüşünür olup olmadığımı sormaya başla…"
"Bilinende sınır vardır, bilinmeyende sınır yoktur. İnsan aklı anlaşılmazlığın engin okyanusunda barınacak bir ada sağlar. Her kuşağa düşen iş, bu okyanustaki adaya biraz daha toprak katarak büyütmekti…"
"Bilimde, sanatta olduğu gibi ve inandığım gibi, insan faaliyetinin diğer tüm alanlarında, çok sayıda danışmanda bilgelik olabilir, ancak bu sadece bir veya ikisinde vardır."
"Bilimsel gerçekleri baltalamak için diller döken bir adamın soyundan gelmektense, alçakgönüllü ve haddini bilen bir maymunun soyundan gelmeyi tercih ederim."
"İnançlarımız için rasyonel gerekçeler dediğimiz şeyin genellikle içgüdülerimizi haklı çıkarmaya yönelik son derece mantıksız girişimler olduğu unutulmamalıdır."
"Maymun soyundan gelen atalarım olduğu için değil, elindeki zenginlikleri gerçeği karartmak için kullanan bir insanla akraba olduğum için utanıyorum."
"Merdivenin basamağı, üstünde dinlenmek için değil, kişinin daha yukarılara tırmanmasını sağlamak üzere ayağını bir süreliğine dayaması için vardır."
"Bir bardak çömleğinden doğru bir yükseklik, plan ve kesit yapması öğretilen çocuk, göz ve el doğruluğu konusunda takdire şayan bir eğitim aldı."
"Okumayı bilen bir kimse, kendini yüceltme, çok yönlü olabilme, yaşamını ilginç, üstün ve kusursuz yapabilme gücüne de sahip demektir."
"Çifte bir özgürleşme olmaksızın hiçbir kölelik ortadan kaldırılamaz ve efendi, özgürlüğün özgürlüğünden daha fazla yararlanacaktır."
"Tarih bizi yeni gerçeklerin alışılmış kaderi sapkınlık olarak başlayıp batıl inançlar olarak sona erdirmek olduğu konusunda uyarıyor."
"Var olma mücadelesi ve doğal seleksiyon her yerde bahsi geçen kelimeler ve günlük olarak kullanılan kavramlar haline gelmiştir."
"Bilinen sonlu, bilinmeyen sonsuzdur; entelektüel olarak, açıklanamaz bir okyanusun ortasında bir adacık üzerinde duruyoruz."
"Bilimsel düşüncelerle dalga geçerek tartışmaktan kaçınan bir insan yerine, bir maymunla akraba olmayı tercih ederim."
"Dünya ne bilge ne de adildir, ancak tüm aptallıklarını ve adaletsizliklerini son derece duygusal olmakla telafi eder."
"Dünyada düzeltebileceğiniz, daha iyi yapmayı başarabileceğiniz ilk ve son önemli kimse kendinizsiniz."
"Özgürlük ve düzen bağdaşmaz değildir ... gerçek güçtür ... özgür tartışma gerçeğin yaşamıdır."
"Bu koca evrenin geliştirebileceğimizden emin olabileceğimiz bir tek noktası vardır; kendimiz!"
