John Dalberg-Acton
1834 - 1902
John Emerich Dalberg-Acton, 1st Baron Acton (10 Ocak 1834 – 19 Haziran 1902), İngiliz tarihçi, siyaset düşünürü ve ahlak yazarı olarak tanınır. Soylu bir ailede doğan Acton, geniş bir entelektüel eğitim almış; Avrupa tarihine, kilise politikalarına ve özgürlük kavramına ilişkin eleştirel çalışmalarıyla öne çıkmıştır. En çok bilinen görüşü “İktidar yozlaştırma eğilimindedir; mutlak iktidar mutlak biçimde yozlaştırır” biçimindeki özlü sözdür; bu ifade, modern siyaset teorisinde iktidar ve hesap verebilirlik tartışmalarında uzun süre etkili olmuştur. Acton, yaşamı boyunca yok edilemez bir entelektüel merak ve geniş bir mektup koleksiyonu ile dikkat çekti; tarih yazımında ahlaki değerlendirmelerin önemini savunmuş ve merkeziyetçi otoritelere yönelik eleştirileriyle hem çağdaşlarının hem de sonraki kuşakların ilgisini çekmiştir. Parlamenter hayatta Baronu olarak sözü geçen özgürlük ve sorumluluk temalarını savundu; eserleri ve mektupları, tarihi olayları yorumlarken etik sorumluluğun korunması gerektiği görüşünü korur. Bugün Acton, liberal siyaset teorisi, kilise-devlet ilişkileri ve tarih felsefesi alanlarında referans gösterilen bir figürdür.
Sözler (34)
"Bir liberal, Muhafazakârlık felsefesine hakim oluncaya, anlayıncaya, deneyimleyene kadar yalnızca bir önyargı yığınıdır."
"Kendilerini yönetmeye uygun insanları bulmak, başkalarını yönetmeye uygun insanlar bulmaktan daha kolaydır."
"Eşitlik tutkusu özgürlük umudunu boşa çıkardığı için dünyaya gelmiş geçmiş en güzel fırsat bir kenara atıldı."
"Monarşi zorbalığa dönüşür. Aristokrasi, oligarşiye giriyor. Demokrasi, sayılarının üstünlüğüne doğru genişler."
"Yüzyılları kasıp kavuran ve er ya da geç mücadele edilmesi gereken konu, bankalara karşı halktır."
"Büyük insanlar, otorite yerine nüfuz sahibi olsalar bile, neredeyse her zaman kötü insanlardır."
"Özgürlük, daha yüksek bir siyasi amaç için bir araç değildir. Kendisi en yüksek politik amaçtır."
"Güç yıkılır; mutlak güç, mutlaka yıkılır."
"Güç insanı yoldan çıkartır; mutlak güç ise insanı tamamen sapıttırır."
