Ayn Rand
1905 - 1982
Ayn Rand (doğum adıyla Alisa Zinovyevna Rosenbaum; 2 Şubat 1905, St. Petersburg – 6 Mart 1982, New York), Sovyetler Birliği doğumlu Amerikalı romancı, oyun yazarı ve sistematik felsefecidir. Moskova Devlet Üniversitesi’nde eğitim görmüş, 1920'lerin sonlarında Sovyet Rusya’dan ayrılarak Amerika Birleşik Devletleri’ne yerleşmiştir. En tanınmış kurgu eserleri arasında The Fountainhead (1943) ve Atlas Shrugged (1957) bulunur; bu eserler aracılığıyla bireyciliği, akılcı bireysel özgürlüğü ve serbest piyasa kapitalizmini edebî ve kavramsal düzeyde savunmuştur. Rand, kendi geliştirdiği felsefi sistem Nesnelcilik (Objectivism) ile metafizik, epistemoloji, etik ve siyaset felsefesi alanlarında iddialarda bulunmuştur. Ona göre rasyonel bireysel çıkar ve üretken çalışma erdemdir; devlet müdahalesine ve kolektivist ideolojilere karşı çıkmıştır. Eserleri hem geniş bir popüler etkisi olmuş hem de entelektüel ve akademik çevrelerde yoğun eleştirilere maruz kalmıştır; eleştiriler genellikle felsefi tutarlılık, ahlaki indirgemecilik ve siyasal sonuçlarına yöneliktir. Rand, hayatı boyunca yazarlık ve felsefi savlarda aktif kalmış, Amerikan düşüncesinde özellikle muhafazakâr ve liberal kanatlarda kalıcı bir etki bırakmıştır.
Sözler (13)
"Paranın tüm kötülüklerin kaynağı olduğunu söylüyorsunuz. Pek hiç tüm bu paranın kaynağının ne olduğunu sordunuz mu? (Atlas Shrugged Romanından)"
"İnsan önce Tanrı'nın tutsağıydı. Zincirlerini kırdı. Sonra kralların tutsağı oldu. Yine zincirlerini kırdı. Artık hiç kimsenin tutsağı olmamalı."
"Benim felsefem, özünde, hayattaki ahlaki amacı kendi mutluluğunu olan, varlığının yegane amacı ve en yüce eseri olarak yaratıcı üretkenliğini gören kahramansı bir varlık, bir insan konseptidir."
"Onların gerçeklere, fikirlere, yapılan ve yapılacak işe kaygısı yok. Onların tüm ilgisi insanlara dönük. "Bu doğru mu?" diye sormuyorlar. Yargılamak için değil, tekrarlamak için. Yapmak için değil, ya…"
"Hak ettiğiniz dünyayı elde edebilirsiniz; o dünya mevcuttur, gerçektir, mümkündür: O dünya sizindir. Fakat onu elde etmek için kendinizi tamamen adamanız, geçmiş dünyanızla, o dünyanın ‘insan başkalar…"
"Özgür toplumu savunmak isteyen bir kimse, özgür toplumun vazgeçilmez temelinin birey hakları ilkesi olduğunu bilmelidir. Birey haklarını muhafaza etmek isteyen bir kimse, kapitalizmin birey haklarını …"
"Kapitalizmin dış politikasının özü serbest ticarettir; yani ticarette konulan duvarların, korumacı gümrüklerin ve özel imtiyazların kaldırılmasıdır; dünya ticaretinin, birbirleriyle doğrudan ilişkide …"
"Birey haklarını ihlal etmek demek, onu kendi yargısının aksi yönde davranmaya zorlamak veya onun değerlerini kamulaştırmak demektir. Esas olarak bunu yapmanın yalnız bir yolu vardır: Fiziksel zor kull…"
"Amerika'daki zenginlik ortak bir amaç uğruna insanların kamusal fedakarlıkları sayesinde değil, kendi kişisel amaçları ve servetlerini kazanma doğrultusunda hareket eden özgür insanların üretken dehas…"
