Denis Diderot
1713 - 1784
Denis Diderot (1713-1784), Fransız yazar, filozof, eleştirmen ve aydınlanma dönemi entelektüelidir. 5 Ekim 1713'te Langres'de doğmuş, o dönemin düşünsel ortamında öne çıkan figürlerden biri olmuştur. En geniş etkisini, Jean le Rond d'Alembert ile birlikte üstlendiği Encyclopédie projesinin editörlüğü ve yönetimiyle göstermiş; bu ansiklopedik girişim, bilimsel bilginin, eleştirel düşüncenin ve seküler fikirlerin yayılmasında merkezi bir rol oynamıştır. Diderot, sansür, eleştiri ve devlet otoritesiyle sık sık çatışmış; bazı fikirleri gizli veya yurt dışında basılmıştır ve eserleri döneminin tartışmalarını canlı tutmuştur. Edebi üretimi roman, oyun, felsefi deneme ve sanat eleştirisi alanlarını kapsar; öne çıkan eserleri arasında Jacques le fataliste et son maître ve Le Neveu de Rameau sayılabilir. Estetik ve tiyatro kuramına dair yazıları, sanatın toplumsal işlevi ve eleştirel değerlendirilmesi konusunda kalıcı etkiler bırakmıştır. Materyalist ve insan merkezli görüşleriyle Diderot, Fransız Aydınlanması'nın ana akımlarından birinin taşıyıcılarından biri sayılır; düşünceleri ve editoryal çalışmaları modern ansiklopedik ve eleştirel geleneğin şekillenmesine katkıda bulunmuştur. 31 Temmuz 1784'te Paris'te ölmüştür.
Sözler (77)
"Diderot ve diğerlerinin emin olabileceği tek bir şey var: Kişi soru sormaya cesaret etmeli, bir başkasının düşünme gücüne güvenmeli ve her şeyi baştan düşünmeye hazır olmalıdır. — Michel Foucault (Fou…"
"Bütün yaşamını gerçeğe ve doğruluğun coşkusuna adamış bir insan varsa, bu, Diderot'dur. — Friedrich Engels (Diderot: Interpreter of Nature)"
"Eğer rahipleri istiyorsanız filozoflara ihtiyacınız yok demektir ve eğer filozofları istiyorsanız rahiplere ihtiyacınız yoktur; çünkü biri aklın dostu ve bilimin geliştiricisi olarak anılırken, diğeri…"
"Kusur bulmak için bakma birine,bulmak için bakarsan bulursun,kusuru örtmeyi marifet edin kendine işte o zaman kusursuz olursun. Okumasını biliyorsan her insanın bir kitap olduğunu görebilirsin."
"İşleri düzene koymaktan bahseden kişilere dikkat ediniz! İşleri düzene koymak daima diğer insanları denetim altında tutmak anlamına gelir."
"Bana bazı şeylerin aklımızı aştığını söyleseler de, bu, saçmalıklara inanmama yol açmaz. Hiç şüphem yok ki aklımızı aşan şeyler var; ama aklımıza aykırı olan her şeyi ve ona zıt düşen ne varsa, cesurc…"
"Bir çocuğu eğitirken ilk düşüncem; onun namuslu bir adam olmasıdır. Bunun için de önce iyi yürek, sonra zeki bir kafa gerekir."
"İnsan sefalete düşmeye görsün, vicdanla namusun sesi, aç mideden gelen feryatlar yanında zayıf kalır."
"Boşunadır yasalar; herkesi eşit olarak bağlamıyorsa Boşunadır yasalar; toplumda 1 tek kişi bile ceza almadan onları çiğneyebiliyorsa."
"Güler yüzle söylenen bir yalanı bir anda yuttuğumuz halde, acı gerçeği ancak damla damla yutarız."
"Ahlaksızlık ile dinsizliği birbirine karıştırmamak gerekir. Din olmadan ahlaklılık olabilir ve din ahlaksızlıkla bir arada bulunabilir ve çoğunlukla da böyledir."
"İnsan bir şeyi menfaatine, karakterine, zevkine, ihtiraslarına göre ya şişirir, ya küçültür."
