Denis Diderot

Denis Diderot

1713 - 1784

Denis Diderot (1713-1784), Fransız yazar, filozof, eleştirmen ve aydınlanma dönemi entelektüelidir. 5 Ekim 1713'te Langres'de doğmuş, o dönemin düşünsel ortamında öne çıkan figürlerden biri olmuştur. En geniş etkisini, Jean le Rond d'Alembert ile birlikte üstlendiği Encyclopédie projesinin editörlüğü ve yönetimiyle göstermiş; bu ansiklopedik girişim, bilimsel bilginin, eleştirel düşüncenin ve seküler fikirlerin yayılmasında merkezi bir rol oynamıştır. Diderot, sansür, eleştiri ve devlet otoritesiyle sık sık çatışmış; bazı fikirleri gizli veya yurt dışında basılmıştır ve eserleri döneminin tartışmalarını canlı tutmuştur. Edebi üretimi roman, oyun, felsefi deneme ve sanat eleştirisi alanlarını kapsar; öne çıkan eserleri arasında Jacques le fataliste et son maître ve Le Neveu de Rameau sayılabilir. Estetik ve tiyatro kuramına dair yazıları, sanatın toplumsal işlevi ve eleştirel değerlendirilmesi konusunda kalıcı etkiler bırakmıştır. Materyalist ve insan merkezli görüşleriyle Diderot, Fransız Aydınlanması'nın ana akımlarından birinin taşıyıcılarından biri sayılır; düşünceleri ve editoryal çalışmaları modern ansiklopedik ve eleştirel geleneğin şekillenmesine katkıda bulunmuştur. 31 Temmuz 1784'te Paris'te ölmüştür.

Sözler (77)

"İnsanı taş ya da kırık kalpli yapan bu dünyadan gidiyorum. Beni nereye gömerlerse gömsünler."

"Yalanın faydası bir defa içindir, gerçeğin faydası ise sonsuz ve ölümsüz."

"Yanlış yola girdiğinde, hızlandıkça daha da kaybolursun."

"Adaletin aklını kaybettiği yerde felsefe susar."

"Minnet ağır bir yüktür, kimse yük taşımak istemez."

"Açıkça nefret etmek, gerçek düşüncenin gizlenmesinden daha soylu bir davranıştır."

"Azla mutluluk çokla didişmekten iyidir."

"Kimse beni kendimden daha iyi tanıyamaz."

"Her şeyi yapan, gönlü değil kafasıdır."

"Arkadaşımın kusurları hakkında sadece kendisiyle konuşurum."

"İnsanlar hep birinin peşinden koşarlar, ama dönüp kendi peşinden koşanlara hiç bakmazlar... ."

"Tek dostum kitaplarım, tek düşmanım cahil dostlarım."

"Felsefeye ilk adım inançsızlıktır."

"Kör, tehlikeyi göremediği için cesur olur."

"Filozoflar hiç din adamı öldürmemiştir. Buna rağmen din adamları pek çok filozof öldürmüştür."

"İnsanlar ikiye ayrılır: Tanıdıkça büyüyenler, tanıdıkça küçülenler."

"Fanatizmden barbarlığa tek adımda geçilir."

"En tehlikeli deliler din tarafından yaratılmış olanlardır ve… toplumun amacını bozmak olan insanlar, her zaman iyi bir şekilde nasıl yararlanacaklarını bilirler."

"İki cumhuriyet savcısı var ve bunlardan biri kapınızda, topluma karşı suçları cezalandırıyor; diğeri doğadır. Yasadan kaçan tüm o ahlaksızlıkları biliyor."

"Batıl inanç, yaşlılık görevini insan mizacını donuklaştırmaya bıraktığında, şiirdeki, resimdeki ve müziğin bütün mükemmelliklerine veda edebiliriz."