Denis Diderot
1713 - 1784
Denis Diderot (1713-1784), Fransız yazar, filozof, eleştirmen ve aydınlanma dönemi entelektüelidir. 5 Ekim 1713'te Langres'de doğmuş, o dönemin düşünsel ortamında öne çıkan figürlerden biri olmuştur. En geniş etkisini, Jean le Rond d'Alembert ile birlikte üstlendiği Encyclopédie projesinin editörlüğü ve yönetimiyle göstermiş; bu ansiklopedik girişim, bilimsel bilginin, eleştirel düşüncenin ve seküler fikirlerin yayılmasında merkezi bir rol oynamıştır. Diderot, sansür, eleştiri ve devlet otoritesiyle sık sık çatışmış; bazı fikirleri gizli veya yurt dışında basılmıştır ve eserleri döneminin tartışmalarını canlı tutmuştur. Edebi üretimi roman, oyun, felsefi deneme ve sanat eleştirisi alanlarını kapsar; öne çıkan eserleri arasında Jacques le fataliste et son maître ve Le Neveu de Rameau sayılabilir. Estetik ve tiyatro kuramına dair yazıları, sanatın toplumsal işlevi ve eleştirel değerlendirilmesi konusunda kalıcı etkiler bırakmıştır. Materyalist ve insan merkezli görüşleriyle Diderot, Fransız Aydınlanması'nın ana akımlarından birinin taşıyıcılarından biri sayılır; düşünceleri ve editoryal çalışmaları modern ansiklopedik ve eleştirel geleneğin şekillenmesine katkıda bulunmuştur. 31 Temmuz 1784'te Paris'te ölmüştür.
Sözler (77)
"Yetenek ve erdemin insanlara bir ilerleme kaydettirmediği herhangi bir ülkede, para ulusal bir tanrı olacaktır. Böyle bir ülkenin insanları ya paraya hükmedecekler ya da diğerlerini ona sahip olduklar…"
"Herkesin kendi mertebesi vardır. Ben kendiminkini unutmaya razıyım ancak nezaketimden ve bir başkası bana unutmamı söylediğinde değil."
"En tehlikeli çılgınlar din tarafından yaratılan bu kişilerdir, ve... onları nasıl kullanacağını gayet iyi bilerek toplumu karıştırmayı amaçlayan kişilerdir."
"O engin bilim dünyası bana bazı yerleri aydınlık, bazı yerleri karanlık olan büyük bir arazi gibi görünüyor. Çabalarımız ya aydınlık bölgelerin sınırlarını artırmak ya da aydınlatma merkezlerinin sayı…"
"Sadece tutkular, büyük tutkular yükseltebilir insanı büyük işlere.Jan Northup, Speaking of Success, s.194"
"İnsan sonradan Stoacı olur ama doğuştan Epikürcüdür.John Lloyd&John Mitchinson, Afili Lügat, domingo, s. 125"
"Filozoflar hiç din görevlisi öldürmemiştir, oysa din görevlileri çok fazla filozof öldürmüştür.Llyoyd Spencer, Andrzej Krauze, Aydınlanma, Ntv yayınları."
"Filozof için akıl neyi ifade ediyorsa, Hristiyan için de rahmet aynıdır. Hristiyan’ı rahmet harekete geçirir, filozofuysa akıl.Encyclopedic, ou Dictionncdre raisorme des Sciences, des Arts, et des Met…"
