Voltaire
1694 - 1778
Voltaire (doğum adı François-Marie Arouet; 1694-1778), 18. yüzyılın en etkili Fransız yazar, filozof ve aydınlanmacılarından biridir. Özgür düşünce, din eleştirisi ve ifade özgürlüğü savunuculuğuyla tanınan Voltaire, mizahı, hicvi ve net üslubuyla politik ve dini kurumları sorgulamış; kısa denemeler, trajediler, şiirler, tarihi eserler ve felsefi romanlar yazmıştır. En bilinen eserleri arasında Candide, Lettres philosophiques (İngiltere Mektupları) ve Dictionnaire philosophique (Felsefi Sözlük) bulunur. Gençliğinde Bastille’de hapis ve sürgün gibi deneyimler yaşamış; bu süreçler görüşlerini keskinleştirmiştir. Avrupa’da geniş bir mektup ağı ve entelektüel çevreyle yoğun bir iletişim içinde olan Voltaire, Huguenot hakları, adil yargılanma ve kilise egemenliğine karşı eleştiriler yöneltmiştir. Eserleri ve müdahaleleri, Fransız Devrimi öncesi kamu tartışmalarının şekillenmesinde önemli rol oynamış, modern laiklik ve insan hakları düşüncesinin gelişimine etki etmiştir. Ölümü sonrası da fikirleri hem edebiyat hem de siyaset teorisi alanlarında tartışılmaya devam etmiş ve küresel kültürel mirasta kalıcı bir yer edinmiştir.
Sözler (46)
"Hırs, bir sandalın yelkenini şişiren rüzgâra benzer; fazlası gemiyi batırır, azı da gemiyi olduğu yerde tutar."
"Hangisi daha tehlikeli: fanatizm mi yoksa ateizm mi? Fanatizm, kesinlikle birkaç bin daha tehlikeli; ateizm asla kanlı bir tutku vermez insana. Ancak fanatizm verir; ateizm suçun karşısındadır, fanati…"
"Gençleri bırakınız dünyayı hayal ettikleri gibi görsünler, büyüyünce nasıl olsa olduğu gibi göreceklerdir."
"Delilik, birçok şeyi başarılı bir şekilde çok hızlı düşünmek veya bir şeyi özellikle çok düşünmektir."
"Bu dünyayı tıpkı dünyaya geldiğimizde onu bulduğumuz gibi aptal ve kötü bir biçimde terk edeceğiz."
"Batıl inanç ve bilgisizlikten oluşan fanatizm, bütün asırlar boyunca bir hastalık olmuştur."
"Kutsal Roma İmparatorluğu adıyla kendisini anan ve hala anmaya devam eden bir araya toplanmış yığın, ne kutsaldır, ne Romalıdır ne de imparatorluktur."
"İyi ahlak, insanlar arasında bir nezaket alışverişidir; bu alışverişte yer almayan değersizdir.Voltaire, Felsefi Sözlük, çevirmen Peter Gay, cilt I. s.496"
"İnsanoğlu hiç de kötü yaratılmamıştır; ama hastalandığı gibi kötüleşir de.Dünya Bilgelerinden Özlü Sözler, Müzeyyen Tüzün, Sis, 2012, s. 143"
"Hoşgörü nedir? Hoşgörü insanlığın bir parçasıdır. Hepimizin hataları ve eksikleri var; karşılıklı olarak birbirimizin hata ve eksiklerini bağışlayalım, çünkü, hoşgörü doğanın ilk yasasıdır."
"Hakiki bir ihtiyacın olmadığı yerde hakiki bir hazzın var olması söz konusu olamaz.Arthur Schopenhauer, Merhamet, Dergâh Yayınları, s. 77"
