David Hume
1711 - 1776
David Hume (1711–1776), İskoç filozof, tarihçi ve deneme yazarıdır. A Treatise of Human Nature (1739–1740) ile çağdaş empirizmin ve şüpheci eleştirinin temel taşlarından birini atmış; bilgi kaynakları, nedensellik ve benlik konularında kalıcı tartışmalar başlatmıştır. Enquiry Concerning Human Understanding ve Enquiry Concerning the Principles of Morals gibi eserleri, özellikle nedensellik, tümevarım problemi ve ahlakın duygusal temelleri üzerine etkili fikirler içerir. Hume, bilginin duyusal deneyimlere dayanması gerektiğini savunarak akılcı geleneklere karşı sert fakat nüanslı eleştiriler getirmiştir. Nedenselliği zihnin alışkanlık ve beklentiler üretme biçimi olarak tanımlaması, felsefe ve bilim felsefesi açısından uzun soluklu etki yaratmıştır. Ahlâk felsefesinde duyguculuğu vurgulamış, onların rasyonel temellerinden ziyade insani duygulara dayandığını ileri sürmüştür. Ayrıca kapsamlı bir tarihçi olan Hume, History of England adlı eseriyle geniş okuyucu kitlesine ulaşmış ve dönemin entelektüel yaşamında önemli roller üstlenmiştir. Yaşamı boyunca dini eleştirileri nedeniyle tartışmalara konu olmuş; 1776'da Edinburgh'da ölmüştür. Çalışmaları modern epistemoloji, etik, ekonomi ve bilişsel bilimlerde etkisini sürdürmektedir.
Sözler (19)
"Bu dünyada çoğunluğun küçük bir azınlık tarafından yönetilmesinden daha garip bir şey yoktur."
"İnsanın doğası gereği elimizde olan yegane bilimdir. Yine de bugüne kadar en fazla ihmal edilmiş olandır."
"Sana nasıl davranmalarını istersen, sen de başkalarına öyle davran. Fakat, ilk iyi davranışı sen yap."
"İnsan akıllı bir yaratıktır; böyle olduğu için de uygun gıdasını bilimden alır; fakat insanın bilgisinin alanı öylesine dardır ki, bilimden aldığı besinlerden ancak çok az bir kısmı için ümitlenilebil…"
"Bunca cehalet ve karanlık içinde insan anlayışına tek kalan kuşkucu veya en azından temkinli davranmak ve olabilir görünmeyen hiçbir hipoteze az veya çok teslim olmamaktır."
"Şuurlu bir kişi her sersemce ifrit veya peri öyküsünün peşinden gider ve bu biçimde kanıt toplama çabasında olur mu? Hiçbir kimse tanımadım ki, soruşturması sona ermeden önce daha önceden inanmadığı ş…"
"Biz bir tutkuyla ve bir nedenden ötürü mücadele içinde konuştuğumuzda bu konuşmayı bir kesinlik içinde ve felsefi bakımdan yapmayız. Bu davranış neden ve tutkuların kölesi olmaktır sadece ve hizmet ve…"
"Koşulları mizacına uygun hale getiren kişi mutludur ama mizacını karşısına çıkan herhangi bir duruma uygun hale getiren kişi daha mükemmeldir."
"Genel olarak konuşmak gerekirse; Dindeki hatalar tehlikeli, felsefedeki hatalarsa sadece gülünçtür."
"Güzel şeyler onları tasarlayan aklın içinde var olurlar."
"Kendi duyularımızın doğruluğunu kanıtlamak amacıyla yüce varlığın doğruluğuna başvurmanın fasit daire ile sonuçlanması kaçınılmazdır."
"Özgürlükler genellikle aniden değil yavaş yavaş yitirilir."
"İnsan, akıl sahibi bir varlıktır ve bu haliyle gıdasını ve rızkını bilimden alır."
