Fârâbî

Fârâbî

872 - 950

Ebû Nasr Muhammed b. Muhammed el-Fârâbî (Fârâbî), yaklaşık 872 yılında bugünkü Kazakistan sınırları içinde yer alan Farab (Otrar) yakınlarında doğmuş, İslam dünyasının en etkili filozof ve polimatlarından biridir. Genellikle “İkinci Öğretmen” (Aristo’dan sonra) olarak anılan Fârâbî, Bağdat ve çevresindeki eğitim çevrelerinde Yunanca düşünceyi Arapça ile sentezleyerek mantık, metafizik, siyaset felsefesi ve müzik teorisi alanlarında kapsamlı çalışmalar yapmıştır. Aristoteles ve Platon üzerine yaptığı sistematik yorumlar ve yorumlayıcı eserler, Antik Yunan felsefesinin İslam ve daha sonra Hristiyan skolastiğine aktarılmasında belirleyici rol oynamıştır. Fârâbî'nin en tanınmış eserleri arasında siyaset felsefesine ilişkin “El-Medinetü’l-Fâzıla” (Erdemli Şehir) ile mantık ve bilim metodolojisi üzerine yazıları sayılabilir; ayrıca müzik teorisi üzerine kaleme aldığı çalışmaları dönemin müzik eğitimi ve akustiğine önemli katkılar sağlamıştır. Etkisi Orta Çağ İslam filozoflarıyla sınırlı kalmayıp İbn Sînâ, Maimonides ve daha sonraki Avrupa düşünürleri üzerinden Batı felsefesine de yansımıştır. Kaynaklarda genellikle 950 civarında, muhtemelen Şam veya çevresinde vefat ettiği belirtilir; eserleri günümüzde de felsefe tarihi çalışmalarında temel referanslardan biridir.

Sözler (7)

"Bir eylemin ahlaklı olduğunu bilip de ona uygun davranmayan kişi, o eylemin ahlaklı olduğunu bilmeden ahlaklı davranan kişiden daha üstündür."

"Yalancı bilge, kalp akçe gibidir."

"İyi bir insan öldüğünde ona ağlamayın. Asıl onu kaybeden topluma ağlayın."

"Sevginin kurduğu devleti adalet devam ettirir."

"İnsan bazen bir tesadüfle güzel işler yapar. Bazen de bu güzel işleri isteyerek değil, herhangi bir baskı altında yapmış olur. Böylece yapılan işler mutluluk getirmez."

"Hiçbir şey kendiliğinden yok olmaz, böyle olsaydı var olmazdı."

"Hiçbir şey kendi kendinin nedeni olamaz, çünkü nedenin kendisi oluşandan öncedir."