Cemil Meriç
1916 - 1987
Cemil Meriç (1916–1987), Türkiye’nin önde gelen deneme yazarlarından, çevirmenlerinden ve fikir insanlarından biridir. Modern Türk düşüncesinin şekillenmesinde önemli rol oynayan Meriç, kültürlerarası analizleri, Batı ile Doğu arasındaki etkileşimlere dair eleştirel bakışı ve üslubunda görülen yoğun tarihsel ve edebi birikimle tanınır. En çok okunan eserleri arasında derlemeler biçiminde yayımlanan denemeleri “Bu Ülke” dizisi yer alır; bu metinlerde millî-manevi değerler, medeniyet tartışmaları ve entelektüel eleştiriler ön plana çıkar. Edebiyat ve düşünce dünyasına katkıları çevirmenlik çalışmalarıyla da desteklenmiştir; Avrupa düşünürlerinin metinlerini Türkçeye kazandırarak fikir tarihinin yerel tartışmalarla buluşmasına aracılık etmiştir. Yazılarında tarih, edebiyat, felsefe ve sosyolojiyi birbirine bağlayan disiplinlerarası bir yaklaşım sergilemiş; dilin ve kültürün önemine dair keskin tespitleriyle kuşaklar boyunca okunmuş ve tartışılmıştır. Türkiye’deki entelektüel geleneğin şekillenmesine yaptığı katkı, akademi dışı önemli bir miras olarak değerlendirilir. Meriç, fikir hayatındaki özgün konumuyla hem eleştirildi hem takdir edildi; eserleri günümüzde de kültür-siyaset tartışmalarında atıf yapılan temel kaynaklar arasında yer alır.
Sözler (96)
"En yavuz ermişlerin, en çetin kahramanların zaman zaman nasıl çamurlaştıklarını görmek, küçük insanlar için hain, buruk ve zehirli bir teselli."
"Görmek tabiata tahakküm etmektir. Dış dünya ne kadar düşman unsurlarla dolup taşarsa taşsın, zekamızın gözbebeklerimizden boşalan seyyalesiyle ehlileşmeye, mutileşmeye mahkumdur."
"Şeytan için insan neyse, İngiltere için dünya odur."
"Kıyasıya bir savaştı bu, haç'la hilal'in, batı'yla doğu'nun, imanla inkarın savaşı!"
"Zulmün olduğu yerde, tarafsızlık namussuzluktur."
"Olimpos dağının çocukları Hira dağının evlatlarını asla kabullenemeyecektir."
"Yalnız seninim. Ve yalnız beni düşündüğün müddetçe aşkımızın ömrü ebedîdir. Büyüyü ancak ihanetin bozar. Manevî ihanetin. Bir an için gözbebeklerinde raksedecek herhangi bir yabancı hayal... O zaman b…"
"Bu memlekette sağcı solcu, ilerici gerici yoktur, bu memlekette namuslu ve namussuzlar vardır. Siz namuslulardan olun."
"Kitap, zekayı kibarlaştırır."
"Birbirini bütün tedaileriyle karşılayan iki kelimeye ne aynı dilde rastlarsınız ne iki ayrı dilde."
"Tanzimat sonrası Osmanlı irfanının dikkate layık bir tezadı: Avrupa'nın kültür emperyalizmine cihat açan Osmanlı Sadrazamı yazılarını Fransızca kaleme alırmış."
"Machiavelli'yi ümitsizliğe düşüren, insanları değişmez sanması, rejimlerin devri olarak birbirini takip ettiğine inanması."
"İnsan zekası çevresinden tiksindiği için sanata ve felsefeye sığınır."
"Güneş ülkeleri aydınlatır, sözler milleti."
"Hayat herkesin yaşadığı, kimsenin yaşamaktan hoşlanmadığı komedya."
"Bilgi, sonu gelmeyecek olan bir fetihtir."
"Hiçbir zafer umulanı getirmez, hiçbir bozgun mutlak değildir."
"Bana hakikati değil kendini ver. Kendini, yani rüyanı. Olmak istediğin gibi görün, olduğun gibi değil. Zaten nasıl olduğunu biliyor musun? Her yalan bir yaratış."
"İnsanlık daima kötü oyuncaklar peşinde koşan bir çocuk."
