Gazzâlî

1058 - 1111

Ebu Hamid el-Gazzâlî (Farsça/Türkçe kaynaklarda Gazzâlî olarak da anılır), 1058'de Tus (bugünkü İran) yakınlarında doğmuş, 1111'de vefat etmiş olan İslam düşünürü, fıkıh bilgini, kelamcı ve mutasavvıftır. Nizamiye medreselerinde eğitim görmüş, özellikle Nişabur ve Bağdat'ta öğretmenlik yaparak dönemin entelektüel merkezlerinde etkili olmuştur. Hem Hanefi fıkhı hem de Eş'arî kelâm geleneği içinde önemli bir otorite olarak kabul edilir. Akademik ve mistik yönleri bir arada taşıyan kariyeri, onu İslam dünyasında nadir ve kapsamlı bir entelektüel figür haline getirmiştir. El-Gazzâlî'nin eserleri arasında en bilineni, felsefecilerin metafizik görüşlerini eleştirdiği Tahâfüt el-Falâsife (Felsefecilerin Tutarsızlığı) ile İhyâ'u Ulûmi'd-Dîn (Dinin İlimlerinin Yeniden Canlandırılması) adlı kapsamlı ahlak, ibadet ve tasavvuf rehberi sayılır. Felsefe eleştirisi, tümevarım ve sezgi temelli bilgi teorileriyle birlikte İslam düşüncesinde epistemoloji ve teoloji tartışmalarını derinden etkilemiştir. Hayatı boyunca yazdığı eserler, hem klasik İslam ilimleri çerçevesinde hem de modern akademik çalışmalarda geniş yankı bulmuş; İslam felsefesi, ilahiyat ve tasavvuf çalışmalarında merkezi bir referans olmaya devam etmektedir.