İmadeddin Nesimî

1369 - 1419

İmadeddin Nesimî (genellikle Imadaddin Nasimi olarak anılır), geç 14. yüzyıl ile erken 15. yüzyılda yaşayan ve özellikle Azerbaycan-Türk edebiyatının en önemli klasik şairlerinden biri olarak kabul edilen bir şair, mutasavvıf ve Hurûfî düşünce savunucusudur. Doğum yeri ve kesin doğum yılı tartışmalı olmakla birlikte eserleri Türkçe (Azeri türkçesi), Farsça ve Arapça yazılmıştır; bu çokdilli üretim, onun hem bölgesel hem de İslam tasavvuf edebiyatı çevrelerinde geniş etki bırakmasını sağlamıştır. Nesimî’nin şiirleri kısa, vurucu beyitler ve gazeller biçiminde olup insanın ilahi sırlarla ilişkisini, insanın Tanrı’daki yüceliğini ve Hurûfî öğretilerini işler. Nesimî, Hurûfî inançlar nedeniyle dönemin otoriteleriyle çatışmış ve 1417 civarında Suriye’nin Halep şehrinde veya civarında (kaynaklara göre bazen Humus veya Aleppo) idam edilmiştir; idam biçimi ve ayrıntılar anlatılarda değişse de şairin “şehit” olarak anılması edebi ve kültürel mirasını güçlendirmiştir. Şiirleri sonraki kuşak Türk, Azeri ve İran edebiyatçıları için ilham kaynağı olmuş; özellikle Türkçe divan şiirinin gelişiminde ve halk dilinde yazılmış mistik şiir geleneğinin korunup yayılmasında önemli rol oynamıştır. Günümüzde Nesimî, hem edebî değeri hem de mistik ve ideolojik duruşuyla hem Azerbaycan hem de daha geniş Türk dünyası tarafından ulusal ve kültürel bir simge olarak anılmaktadır.