James M. Buchanan
1919 - 2013
James McGill Buchanan Jr. (7 Ekim 1919 – 9 Ocak 2013), Amerikan iktisatçısı ve modern kamu tercihi kuramının (public choice) önde gelen kurucularındandır. Özellikle siyaset ve ekonominin kesişimindeki karar alma süreçlerini, bireylerin çıkarlarına dayalı rasyonel davranış çerçevesinde analiz eden çalışmalarıyla tanınır. 1986 yılında Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görülmesi, onun anayasal ve sözleşmeye dayalı ekonomik karar alma teorilerinin alana katkısını uluslararası ölçekte tescillemiştir. Buchanan, ekonomi biliminin siyaset kurumlarıyla ilişkisini sistematik biçimde ele almış; Virginia Okulu olarak anılan yaklaşımın temelini atmıştır. Gordon Tullock ile birlikte kaleme aldığı The Calculus of Consent (1962) ile oy verme, kolektif karar alma ve anayasal düzenin ekonomik etkileri üzerine yeni bir analiz çerçevesi sundu. Ayrıca The Limits of Liberty (1975) gibi eserleriyle anayasal iktisat ve kurumsal düzen tartışmalarına önemli teorik katkılarda bulunmuştur. Akademik kariyeri boyunca çeşitli Amerikan üniversitelerinde öğretim üyeliği yapmış, özellikle anayasal düzenin tasarımı ve kamu politikalarının bireysel tercihlerle ilişkisi konularında geniş etkili bir düşünür olarak kalmıştır. Çalışmaları iktisat, siyaset bilimi ve hukuk alanlarında halen referans gösterilmekte ve tartışılmaktadır.
Sözler (3)
"İnsanlar kendi sahip olduğu zekayı, kaosa karşı bir düzen oluşturmak amacıyla kullanabilirler. Zeka sadece bilimsel sorun çözme amacı için değil, aynı zamanda insanlar arasında anlaşmayı sağlamak ve d…"
"Piyasalar fonksiyonel olduğu sürece devlete gerek yoktur. Devletin vatandaşlarını güvenlik şemsiyesi altına alması koşuluyla piyasalar, bireylerin özgürlüğünü ve düzenini sağlar."
"Bireysel özgürlük, ancak devletin faaliyet alanı ve gücünün anayasal normlarla sınırlandırılması halinde korunabilir ve güvence altına alınabilir."
