II. Mahmud

1785 - 1839

II. Mahmud (doğum 1785-07-20 – ölüm 1839-07-01), 1808–1839 yılları arasında Osmanlı padişahı olarak görev yapmış, imparatorluğun modernleşme çabalarını başlatan merkezi figürlerden biridir. Saltanatına 1808'de III. Selim'in ikinci döneminin çalkantıları ve Alemdar Vakası sonrasında geçti; iktidar mücadelesi ve istikrarsızlık ortamında, devletin askeri ve idari yapısını yeniden düzenlemeyi başlıca hedeflerinden biri olarak benimsedi. En dikkat çekici olayı 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın resmen kaldırılması (Vaka-i Hayriye) ve yerine modern düzenlemelerle yeni bir ordu kurulmasıdır; bu adım Osmanlı ordusunun yapısında köklü değişikliklere yol açtı. II. Mahmud döneminde merkeziyetçilik güçlendirildi, bürokrasi ve vergi sistemi yeniden düzenlendi, eğitim ve askeri okullar modernize edildi ve batılı modelde teşkilat değişiklikleri yapılmaya başlandı. Posta, telgraf ve limanlarla ilgili düzenlemeler ile sanayi ve ulaştırma altyapısına yönelik ilk adımlar atıldı; bu çalışmalar daha sonra Tanzimat dönemi reformlarının zeminini hazırladı. Ölümünde yerine geçen Abdülmecid döneminde bu modernleşme süreci daha sistematik hale gelirken, II. Mahmud genellikle Osmanlı modernleşmesinin öncüsü ve kararlı bir merkezi otorite güçlendiricisi olarak anılır.